Ελληνική Γλώσσα

Οι συνέπειες από την κατάργηση του πολυτονικού συστήματος...

Του Στάντη Αποστολίδη


Όταν ψηφιζόταν σε μεταμεσονύκτια συνεδρίαση της Βουλής η τροπολογία Βερυβάκη για το μονοτονικό, η τότε κυβέρνηση, θωπεύοντας τον αριστερίστικο λαϊκισμό, ξεπούλαγε κάτι που ούτως ή άλλως δεν γνώριζε και δεν την ενδιέφερε! Ένα κομμάτι της Παιδείας συνυφασμένο, όχι μόνο με την αρχαιοελληνική παράδοση, αλλά και με την πνευματική παρακαταθήκη του νέου Ελληνισμού από το 18ο ήδη αιώνα! Ολ' οι θαυμαστοί 300, μαζί, συμπεριφέρθηκαν σαν αγράμματη γριούλα που βρίσκοντας στο σεντούκι της παλιά μπαρουτοκαπνισμένα κουμπούρια, τα...δίνει στο γύφτο για ν' αδειάσει τον τόπο από τη «σαβούρα». Δεν ρωτάει κανέναν, και δεν θα μάθει ποτέ τι έχασε...


Κι ας φώναζε ο Ελύτης: «Είμαι υπέρ του παλαιού συστήματος, εναντίον του μονοτονικού και υπέρ της διδασκαλίας των Αρχαίων. Είναι η βάση για να ξέρεις την ετυμολογία των λέξεων». (Και πώς θα καταλάβεις άραγε Ελύτη χωρίς αυτή την έρμη την ετυμολογία;) Κι αλλού ξανά, γραφικότερα: «...κάθε ύψιλον, κάθε οξεία, κάθε υπογεγραμμένη, δεν είναι παρά ένας κολπίσκος, μια κατωφέρεια, μια κάθετη βράχου πάνω σε καμπύλη πρύμνας πλεούμενου, κυματιστοί αμπελώνες, υπέρθυρα εκκλησιών...». Δεν ήξερε αυτός, ήταν ποιητής! Κι ας επέμενε ο Καστοριάδης: «Ν' αφήσετε τους τόνους και τα πνεύματα, γιατί αυτοί που τους βάλανε ήξεραν τι κάνανε. Η κατάργησή τους είναι κατάργηση της ορθογραφίας, που αποτελεί καταστροφή της συνέχειας. Ήδη τα παιδιά δεν μπορούν να καταλάβουν Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη, γιατί αυτοί είναι γεμάτοι από τον πλούτο των Αρχαίων Ελληνικών. Δηλαδή, πάμε να καταστρέψουμε ό,τι χτίσαμε!» Ήταν οπισθοδρομικός αυτός, παρωχημένος!


Κι ας ανέλυε ο Ρένος Αποστολίδης, φιλολογικότατα: «Η ορθογραφία δεν μπορεί παρά να είναι ιστορική, αφού η ορθή γραφή κάθε λέξης ακριβώς [...] εκκαλεί όλο το παρελθόν εμπειρίας, που αιώνες ποικιλοχρησίας συσσώρευσαν μέσα της, δυναμικοποιεί δηλαδή το θησαυρό της σε νόημα και ποιότητες ανεκτίμητες και βοηθεί άρα στο να ξελαμπικάρεται η λέξη διαρκώς, ν' αναπαρθενεύεται, να γίνεται η σημασία της πολυδύναμη...!»


Πλανιόντουσαν όλοι, κι εμείς, πραγματιστές, προσγειωμένοι, πρακτικοί, βρήκαμε τη λύση! Κι όχι πως ήταν τάχα θέμα ΠΑΣΟΚ. Η δεξιά αντιπολίτευση λούφαζε με μόνη αντιγνωμία τού -κατά φαντασίαν «συγγραφέα» κιόλας!- Αβέρωφ, που ψέλλισε πως: «χρειάζεται μια ειδική μελέτη», παραδεχόμενος όμως πάντως πως «είναι μία απλούστευση, η οποία θα είναι χρήσιμη για την... απλούστευση (sic) των νέων γενεών». Πολύ σωστά: «Για την απλούστευση των νέων γενεών»! Για να τους απλουστεύουμε, να τους διευκολύνουμε, να τους αλαφρύνουμε από το περιττό βάρος της γνώσης, της προσπάθειας, του όλου παραδεδομένου γλωσσικού πλούτου, αφήνοντας αδειανό τον εγκέφαλο για να τον γεμίσουν άμεσα με «πόκεμον» και joystick, με Excel και Word αργότερα. Έτσι, μας ενοχλούσε, λέει, το ιστορικό σύστημα τονισμού, παραήταν σύνθετο, «κούραζε αναίτια τα παιδιά», και το πετάξαμε στα σκουπίδια, χωρίς κανείς να σκεφτεί πως το απλούστερο που υιοθετήθηκε είν' εξ ορισμού κι ατελέστερο, κι άρα γι' αδαείς της γλώσσας μόνον, και για τις καθημερινές μας κουβέντες, ούτε για Επιστήμη ούτε για Λογοτεχνία στα σοβαρά ούτε για λόγο «ανεβασμένο» γενικώς, παρά για ομιλούντες μπαμπουίνους...


Μα ήταν πάντα η μεγάλη μάζα των αγραμμάτων, των τεμπέληδων μαθητών και των πεισματωμένων γονιών από τα δικά τους παθήματα από κακούς κι ανέμπνοους δασκάλους, που ποτέ δεν τους είχαν εξηγήσει τι εσήμαινε κάθε σύμβολο, παρά ήξεραν μοναχά να κόβουν βαθμούς με χαιρεκακία για κάθε δασεία που 'βρισκαν να σου 'χει ξεφύγει σαν τους τροχαίους της επαρχίας με τα ραντάρ. Κι ήταν και τα συμφέροντα των εκδοτών και των συγκροτημάτων Τύπου που έριχναν τόσο το κόστος της στοιχειοθεσίας και, και, και... Για όλους βολικό!


Και βρισκόμαστε νά 'χουν περάσει 20 χρόνια αποξένωσης από την ιστορική μορφή των λέξεων χωρίς μια επιστημονική μελέτη για το τι σήμαινε γνωστικά αυτή η απώλεια! Και τώρα η απάντηση δεν μας έρχεται από δασκάλους, με τη συγκομισμένη πείρα της καθημερινής διδακτικής (αλλά και πόσο σπαταλημένη όμως στους λαβύρινθους της περιπτωσιολογίας!), μήτ' από γλωσσολόγους, μήτ' από παιδαγωγούς, παρά από τους γιατρούς! Ναι, από ψυχιάτρους και στατιστικολόγους, που μιλάνε με την αδυσώπητη γλώσσα των αριθμών για την «εκδίκηση των τόνων»!


Το βιβλίο των Τσέγκου-Παπαδάκη-Βεκιάρη δεν είναι παρά μια γλαφυρή δημοσίευση (κι απολύτως βατή στον μη εξοικειωμένο αναγνώστη) των αποτελεσμάτων μιας ψυχιατρικής έρευνας πάνω σε 50 παιδιά πρώτης έως τρίτης Δημοτικού, προσεκτικά επιλεγμένα, ώστε ν' αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού, δίχως καμμία ιδιαιτερότητα, που αφού μετρήθηκαν αναλυτικά μ' έγκυρες δοκιμασίες (tests) οι ψυχικές τους δεξιότητες, τα μισά απ' αυτά διδάχτηκαν εθελοντικά Αρχαία και πολυτονικό παράλληλα προς τ' άλλα τους μαθήματα. Και με το τέλος της χρονιάς ξανάγινε η ίδια αντικειμενική αξιολόγηση των ικανοτήτων τους. Τ' αποτελέσματα παρουσιάζονται με απόλυτη σαφήνεια σε μόλις δύο σελίδες:


Οι «πολυτονικοί» εμφανίζουν στατιστικώς σημαντική ανοδική διαφορά στη «συναρμολόγηση αντικειμένων», στη «διάκριση γραφημάτων», στη «μνήμη σχημάτων»! Αντιθέτως, οι «μονοτονικοί» παρουσίασαν διαφορά μονάχα στη «μνήμη εικόνων» αλλά... προς τα κάτω! Συμπερασματικά, διαπιστώθηκε ότι η διδασκαλία της ιστορικής ορθογραφίας επιδρά θετικά στις οπτικοαντιληπτικές ικανότητες και λειτουργίες των παιδιών, και μάλιστα στην κρίσιμη ηλικία των 6-9 ετών, όπως αυτές κατεξοχήν αναπτύσσονται. Και γιατί; Η επίδραση αυτή ανάγεται άμεσα στο είδος του ερεθίσματος: όσο πλουσιότερο σε οπτικά σημεία (τόνους και πνεύματα) το γνωστικό αντικείμενο τόσο περισσότερο εξαναγκάζεται σε εστίαση της προσοχής του ο δέκτης κι εξασκείται στην αναγνώρισή τους, αποκτώντας επιπλέον ικανότητα ταχύτερης οφθαλμικής κίνησης και ισχυρότερης συγκέντρωσης. Τα πολλά λόγια βλάπτουν, οι τόνοι όμως ωφελούν!


Όσοι θα ήθελαν να ερευνήσουν ακριβέστερα το πώς και τι, μπορούν να μελετήσουν τις 50 σελίδες με τους διαφωτιστικότατους πίνακες και τα συγκριτικά διαγράμματα ή να ελέγξουν τη μεθοδολογία της έρευνας. Οι δύο σελίδες ωστόσο των πορισμάτων θα 'πρεπε να τυπωθούν σε είκοσι ή τριάντα χιλιάδες αντίτυπα και να μοιραστούν σ' όλους τους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν Ελληνικά στα σχολεία, για να ξέρουν πόσο στραβώνει τα παιδιά και η δικιά τους άγνοια πλέον, και να 'ναι συνυπεύθυνοι με την αβελτηρία τους εφεξής να υψώνουν τη φωνή τους και για θέματα παιδείας καθαρά, κι όχι μόνο για τους μισθούς τους έξω από τα υπουργεία, με τις ντουντούκες!


Θυμάστε που, χρόνια πίσω, κάτι δάσκαλοι του «πρακτικού» ισχυρίζονταν πως ήταν ανώτερο από το «κλασικό» διότι «τα μαθηματικά οξύνουν τον νουν». Κι εμείς κοροϊδεύαμε βέβαια, μα έλα που βρέθηκε επιστημονικά μετρημένο, με τα μαθηματικά τους κιόλας, πως τ' Αρχαία και η ορθογραφία εντέλει όξυναν περισσότερο τον νουν! Αυτή κι αν είν' εκδίκηση των τόνων!..


Πέρα όμως από αστεία κι αντεκδικήσεις, χρόνια τώρα ακούγονται τα φληναφήματα διαφόρων πως τάχα «τίποτε δεν χάσαμε με το μονοτονικό» κι «άχρηστες όλες εκείνες οι κουτσουλιές πάνω απ' τις λέξεις» και «οι αρχαίοι δεν τα 'χαν, οι Αλεξανδρινοί τα πρόσθεσαν» και «το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω» κι άλλα τέτοια επιπόλαια κι αντιεπιστημονικά. Οι αποδείξεις για το τι χάσαμε βρίσκονται μπρος στα μάτια μας. Μήπως ξαναδιαβάζουν κάποιοι στον τοίχο, γραμμένο από αόρατο χέρι, εκείνο «Μανή, θεκέλ, φάρες» που είδε ο τελευταίος Βαβυλώνιος βασιλιάς, σαν έμπαινε κιόλας στις πύλες της πρωτεύουσας του ο Πέρσης που θα τον αφάνιζε κι αυτόν και το θρόνο του;.. «Μετρημένα, ζυγισμένα, διαιρεμένα» -δηλαδή: «τέλειωσες!» τον προειδοποιούσε τότε ο προφήτης.


Μήπως δεν χρειαζόμαστε προφήτες πια, παρά μάς αρκούν οι φωνές όσων ήξεραν ακόμα να χρησιμοποιούν αυτά τα «σημαδάκια» που μονοκοντυλιά κατάργησαν ανεγκέφαλοι κυβερνώντες, κι αν δεν μπορούν να σκεπάσουν τα μουγκανητά των «αρμοδίων» των υπουργείων όποιας Παιδείας εδώ και μίαν εικοσαετία, είναι πάντως σοβαρότατες και τώρα πια κι επιστημονικά επιβεβαιωμένες, ώστε να υποψιάζουν για το τι επίκειται;


Ασφαλώς το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω! Μόνο, συμφορά μας! Θα τρέχουμε για καθαρό νερό από τα νάματά του, αύριο με τον κουβά, μεθαύριο με το κουταλάκι!*"

Ανοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο - Συνεργάτες

Συνεργάτες.

Ἐπιμέλεια: Νατάσα Καραποστόλη, Μαρούλα Μητρούτσικου, Γιούλα Πάντου

Ἐναλλακτικές Ἐκδόσεις, 2007

Ἀπό τὸ ὀπισθόφυλλο:

Οἱ παρεκκλίνουσες συμπεριφορὲς τῶν ἀνθρώπων δὲν εἶναι συνήθως ἐπιδοκιμαστέες· τὸ ἴδιο ἀπαράδεκτες θεωροῦνται καὶ οἱ παρεκκλίσεις ἀπὸ τοὺς καθιερωμένους τρόπους ἀντιμετώπισής τους. Τὸ Ἀνοικτὸ Ψυχοθεραπευτικὸ Κέντρο ἀπετέλεσε, καὶ ἀποτελεὶ ὥς ἕνα βαθμό, μιὰ παρέκκλιση, ἴσως ἐπειδὴ πίστευε καὶ πιστεύει ὅτι οἱ παρεκκλίσεις εἶναι ἀναπόσπαστα καὶ πολὺ χρήσιμα, χαρακτηριστικὰ τῆς φύσης. Ἡ παρέκκλιση, πάντως, αὐτή, τοῦ Α.Ψ.Κ., δὲν ἦταν ἀποτέλεσμα περίσκεψης ἀλλ' ... ἀπερισκέπτου ἀντιδράσεως· γι' αὐτό, ἀπὸ φίλους ἀλλὰ καὶ ἀπὸ 'μᾶς τοὺς ἴδιους, τὸ ἐγχείρημα ἀναγνωρίζεται ὡς "παλαβό". Ὡστόσο, αὐτὴ ἡ "ἀντιδραστικότητα" τῆς ἀπαρχῆς, ἡ παλαβομάρα ἤ παρέκκλιση κρατάει 27 χρόνια.

Οἱ συντελεστὲς τοῦ ὅποιου ἔργου ἐπετελέσθη, κατ' αὐτὰ τὰ 27 χρόνια, δὲν θεωροῦν πὼς ἔχουν ὑποχρέωση νὰ δώσουν κάποια ἀναφορά, ἤ λόγο, πρὸς ὁποιαδήποτε "ἐπίσημη" ἤ συντεχνιακὴ κατεύθυνση, πέραν τῶν στηριξάντων μὲ τὴν ἐμπιστοσύνη τους τὸ ἐγχείρημα.

Βεβαίως, ὑπάρχει ἡ διάθεση ἔκφρασης τοῦ "τὰ καταφέραμε", ὅπως καὶ τὸ καμάρι ὅτι αὐτὴ ἡ εὐδοκίμηση κατορθώθηκε ἄνευ ἀρωγῆς ἐξωτερικῆς, παρὰ μόνον χάρη στὸ ἐνδόμυχο κίνητρο τῶν συντελεστῶν καὶ ὄχι ἐξ αἰτίας κάποιου δελέατος οἰκονομικοῦ ἤ ἄλλου. Ἄν ἐνδοψύχως ὑπῆρχε κάποιο "δέλεαρ", αὐτὸ ἦταν ἴσως ἡ ἀόριστη προσδοκία ἑνός κάποιο "δύσκολου εὖγε" μιᾶς μικρῆς Ἀγορᾶς πεισματωμένων "σοφιστῶν".

Ὅλοι οἱ ἀπολογισμοὶ μὲ τὶς ἀναγκαῖες ἱστορικὲς ἀναδρομές, ἰδιαιτέρως ὅταν γίνονται ἀπὸ τοὺς ἱδρυτὲς καὶ πρωτοστάτες, μοιραῖα ἔχουν ἕνα αὐτοεγκωμιαστικὸ περιχόμενο. Πολὺ περισότερο δὲ ὅταν αὐτὲς οἱ ἀναδρομὲς ἐκτείνονται καὶ σ' ἕνα ἱκανὸ βάθος χρόνου, ὅπως εἶναι μιὰ 27ετία ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος, Ἰωάννης Κ. Τσέγκος

Εἰσαγωγικά

1. Ἡ Διαμορφωτικὴ Περίοδος, Ἀθανασία Κακούρη-Μπασέα

2. Ἰδεολογικοπολιτικοὶ Προβληματισμοὶ περὶ τὴν Ψυχιατρικὴ καὶ τὴν Ψυχοθεραπεία κατὰ τὴν Μεταπολίτευση, Ἰωάννης Κ. Τσέγκος

Α. ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΗΜΕΡΑ

1. Γενικὴ Θεώρηση, Ἀθανασία Κακούρη-Μπασέα, Δημήτρης Μοσχονᾶς

2. Τὸ Περί-Ἐγὼ καὶ τὰ Ἐμπρόσωπα Ψυχοθεραπευτικὰ Σχήματα, Ἰωάννης Κ. Τσέγκος

3. Ἀνάδειξη τῆς Ἑτερότητας καὶ Ἀξιοποίηση τῆς Προσωπικότητας, Ἰωάννης Κ. Τσέγκος

4. Οἱ Ἀδόμητες Δραστηριότητες, Ἰωάννης Κ. Τσέγκος

5. Ἡ Ὁμαδικοαναλυτική-Κοινοτικὴ Ἐποπτεία, Ἕρση Κουνέλη

6. Κοινωνικοθεραπεία. Ἡ Χρήση τῆς Δραστηριότητας στὴν Ψυχοθεραπεία, Νατάσα Καραποστόλη

Β. Ο ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

1. Ἁδρομερής Περιγραφὴ τοῦ Θεραπευτικοῦ Τομέως, Ἀθανασία Κακούρη-Μπασέα, Δημήτρης Μοσχονᾶς

2. Τὸ Τμῆμα Θεραπείας Ἐνηλίκων, Ἀθανασία Κακούρη-Μπασέα

3. Τὸ Τμῆμα Θεραπείας Οἰκογένειας καὶ Παιδιῶν, Θαλῆς Ν. Παπαδάκης, Ἕρση Κουνέλη

4. Ἡ Ψυχολογικὴ Ἀξιολόγηση, Χριστίνα Τερλίδου, Θαλῆς Ν. Παπαδάκης

5.Τὸ Θερινὸ Τμῆμα, Ἀθανασία Κακούρη-Μπασέα

6. Οἱ Ψυχοθεραπευτικὲς Κοινότητες, Νατάσα Καραποστόλη, Θεμελίνα Σκανδαλιάρη

7. Ἡ Καθημερινὴ Ψυχοθεραπευτικὴ Κοινότητα, Θεμελίνα Σκανδαλιάρη, Ἄννα Τζιότζιου

8. Ἡ Δεκαπενθήμερη Ψυχοθεραπευτικὴ Κοινότητα, Ἄννα Τζιότζιου, Εὐθύμιος Μαρκεζίνης

9. Οἱ Θερινὲς Θεραπευτικὲς Κοινότητες, Θεμελίνα Σκανδαλιάρη, Ἄννα Τζιότζιου

10. Τὸ Ὁμαδικοαναλυτικὸ Ψυχόδραμα, Νατάσα Καραποστόλη, Ἰωάννα Κατσούρη

Γ. Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ-ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

1. Τὸ Τμῆμα Σεμιναρίων καὶ Συνεδρίων, Ἑλένη Μοράρου

2. Οἱ Ἐκπαιδευτικὲς Κοινότητες. Μεταπτυχιακὲς Ἐπαγγελματικὲς Ἐκπαιδεύσεις τοῦ Α.Ψ.Κ. καὶ τοῦ Ι.Ο.Α.Α., Εὐθύμιος Μαρκεζίνης, Νατάσα Καραποστόλη

3. Ἰνστιτοῦτο Ὁμαδικῆς Ἀνάλυσης Ἀθηνῶν, Εὐθύμιος Μαρκεζίνης

4. Ἰνστιτοῦτο Διαγνωστικῆς Ψυχολογίας, Δήμητρα Βεκιάρη, Ἰωάννα Πιπεργιᾶ

5. Ἰνστιτοῦτο Ψυχοδράματος-Κοινωνικοθεραπείας, Νατάσα Καραποστόλη, Ἀγγελικὴ Κοσμόγιαννη

6. Ἰνστιτοῦτο Θεραπείας Οἰκογένειας, Ἕρση Κουνέλη, Θαλῆς Ν. Παπαδάκης

7. Εὐρωπαϊκὸ Δίκτυο Ὁμαδικο-αναλυτικῶν Ἐκπαιδευτικῶν Ὀργανισμῶν (E.G.A.T.I.N.), Ζωὴ Βογιατζάκη

Δ. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

Ἡ Γραμματεία τοῦ Α.Ψ.Κ., Μαρούλα Μητρούτσικου



Βιβλιογραφία - Παραπομπές

Παράρτημα 1: Ἐξωτερικοὶ ὁμιλητὲς καὶ θεματολογία

Παράρτημα 2: Συμμετοχὴ σὲ Συνέδρια

Εὑρετήριο ὀνομάτων

Εὑρετήριο Θεμάτων

Ανοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο

Α.Ψ.Κ.

Θεραπεία καὶ Ἐκπαίδευση σὲ ἕνα Κέντρο Ἡμέρας


Τὸ Ἀνοικτὸ Ψυχοθεραπευτικὸ Κέντρο ἱδρύθηκε τὸν Φεβρουάριο τοῦ 1980 ἀπὸ μία ὁμάδα ἄμεσα ἐνδιαφερομένων γιὰ τὴν ψυχικὴ ὑγεία ἀνθρώπων καὶ ἀποτέλεσε τὴν ἔμπρακτη ἔκφραση μιᾶς σειρᾶς διαφωνιῶν, διαπιστώσεων ἀλλὰ καὶ θέσεων στὸν ἑλληνικὸ ψυχιατρικὸ χῶρο. Πιὸ συγκεκριμένα, «ἡ δημιουργία του ἀποφασίσθηκε ἀφοῦ διπιστώθηκε ὅτι τὰ κρατικὰ προγράμματα, ἀκόμη καὶ τὰ πλέον πολυδάπανα, ὄχι μόνον δὲν ἐπιλύουν, ἀλλὰ ἀντίθετα περιπλέκουν τὸ πρόβλημα Ψυχικὴ Ὑγεία, ἀφοῦ σχεδὸν πάντοτε καταλήγουν στὸν ἀνησυχητικὸ πολλαπλασιασμὸ τῶν ἰδιωτικῶν ἢ κρατικῶν κρεβατιῶν, στὴν αὔξηση τοῦ τζίρου τῶν φαρμακοβιομηχανιῶν, καθὼς ἐπίσης καί, κυρίως αὐτό, στὴν αὔξηση τῶν ψυχιατρικῶν ἀσθενῶν» (Τσέγκος, 1981). Στὸ καταστατικὸ ἱδρύσεως τοῦ ὀργανισμοῦ ἀναφέρονται οἱ κάτωθι βασικοὶ σκοποὶ:

Δημιουργία κατάλληλων συνθηκῶν ἐργασίας, τόσο γιὰ τοὺς θεραπευομένους ὅσο κυρίως γιὰ τοὺς θεραπευτές.
Ἀπομυθοποίηση τῆς ἐπικινδυνότητας τῶν ψυχικὰ ἀσθενῶν.
Πρόταξη τῆς ψυχοθεραπείας σὲ ἡμερήσια βάση ὡς κύριας θεραπευτικῆς προσέγγισης.
Λελογισμένη χρήση τῶν φαρμάκων.
Κατάρριψη τοῦ μύθου ὅτι ἡ ψυχοθεραπεία εἶναι ἀκριβή. Ἀντιθέτως, μπορεῖ νὰ εἶναι εὐπρόσιτη σὲ ὅλες τὶς κοινωνικὲς τάξεις.
Ἐκπαίδευση ἐπαγγελματιῶν ψυχικῆς ὑγείας στὴν ψυχοθεραπεία (Ὁμαδικὴ Ἀνάλυση, Ψυχόδραμα-Κοινωνικοθεραπεία, Θεραπεία Οἰκογένειας) καὶ τὴν Ψυχολογικὴ Ἀξιολόγηση.
Εὐαισθητοποίηση τῆς κοινῆς γνώμης ὡς πρὸς τὴν ἰδέα τῆς κοινοτικῆς προσέγγισης.

Οἱ δύο κύριοι τομεῖς δραστηριοτήτων τοῦ ὀργανισμοῦ εἶναι ὁ θεραπευτικὸς καὶ ὁ ἐκπαιδευτικός-ἐρευνητικός.

Ὀργανόγραμμα Δραστηριοτήτων

Βιβλία Σύγχρονης Ψυχοθεραπείας

Διεύθυνση Σειράς : Ιωάννης Κ. Τσέγκος

Η εκδίκηση των τόνων

Η εκδίκηση των τόνων
Η επίδραση των αρχαίων ελληνικών και του μονοτονικού στην ψυχοεκπαιδευτική εξέλιξη του παιδιού:
Συγγραφέας: Τσέγκος Ιωάννης Κ., Βεκιάρη Δήμητρα, Παπαδάκης Θαλής Ν.
Υπεύθυνος Σειράς: Τσέγκος Ιωάννης Κ.
Εκδότης: Εναλλακτικές Εκδόσεις
Σειρά: Σύγχρονη Ψυχοθεραπεία
ISBN: 978-960-427-083-5
Έτος έκδοσης: 2005

Περιγραφή
[...] Η ιδέα, ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή της έρευνας, για τις συνέπειες της επιβολής του μονοτονικού, είναι προϊόν παρατηρήσεων και προβληματισμών που έγιναν σε χώρο όχι της εκπαίδευσης, αλλά της υγείας, όταν διαπιστώθηκε ότι, εκτός από τους φυγόπονους διορθωτές ("κάτω τα αιματοβαμμένα γραπτά"), τώρα έχουμε και πελατοθήρες θεραπευτές... καθώς και βεβαιωσιολόγους για μαθησιακές δυσκολίες, δυσλεξίες και "δυσλεξίες".
Η έρευνα αυτή είναι, δυστυχώς, η πρώτη και η μόνη η οποία έχει γίνει κατά τα 23 χρόνια που πέρασαν, από τη μεταμεσονύχτια συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων, της 11ης Ιανουαρίου του 1982, όταν με μια άσχετη τροπολογία επεβλήθη η κατάργηση των τόνων και των πνευμάτων.
Ο Εκπαιδευτικός-Ερευνητικός Τομέας του Ανοικτού Ψυχοθεραπευτικού Κέντρου διεξήγαγε, από το 1999 έως το 2002, την παρούσα έρευνα, σκοπός της οποίας ήταν να διερευνήσει την επίδραση που, ενδεχομένως, έχουν η εκμάθηση της ιστορικής ορθογραφίας και η αντίστοιχη της απλοποιημένης γραφής (μονοτονικό) στις ψυχοεκπαιδευτικές ικανότητες και λειτουργίες του ατόμου. Συμμετείχαν 21 ψυχολόγοι, 2 στατιστικολόγοι κι ένας ψυχίατρος.
Τα ευρήματα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι με την εκμάθηση των αρχαίων ελληνικών-ιστορικής ορθογραφίας ωριμάζουν ταχύτερα: οι οπτικές λειτουργίες, καθώς και οι γνωστικές, όπως η Αντίληψη και η Μνήμη. Δηλαδή διαπιστώθηκε θετική επίδραση στις οπτικοαντιληπτικές ικανότητες και λειτουργίες των παιδιών, από 6 έως 9 ετών, τις οποίες η εκμάθηση αυτή αναπτύσσει με επιταχυνόμενο ρυθμό. Και, όπως είναι γνωστό, η ωρίμανση των οπτικοαντιληπτικών και γνωστικών ικανοτήτων και λειτουργιών συνεπάγεται και περαιτέρω θετική σχολική επίδοση.
Η εκμάθηση αυτή μπορεί να ενεργήσει προληπτικά στην εμφάνιση ορισμένων μαθησιακών δυσκολιών (δυσλεξίες κ.ά.), αλλά και θεραπευτικά, όταν οι δυσκολίες αυτές έχουν ήδη εμφανισθεί.

Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΟΝΙΚΟ

Δημοσιεύματα στὸν Τύπο σχετικά μὲ τὴν Ἔρευνα


ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2005

Πολυτονικό καὶ δυσλεξία

Ἀξιότιμε κ. Καρκαγιάννη,

Σᾶς γράφω ἐπειδὴ αὐτὲς τὶς μέρες, πολὺς θόρυβος καὶ κυρίως πολλὴ παραποίηση τῆς ἀλήθειας διαπράττεται γύρω ἀπὸ τὸ πολυτονικὸ καὶ τὴ δυσλεξία, ἀπ' ἀφορμὴ τὴν τριετὴ ἔρευνα ποὺ ἔγινε στὸ Ἀνοικτὸ Ψυχοθεραπευτικὸ Κέντρο, καὶ τὸ βιβλίο ποὺ κυκλοφόρησε πρόσφατα («Ἡ Ἐκδίκηση τῶν Τόνων», Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις), ὁπότε χρειάζονται ὁρισμένες διευκρινίσεις:

1. Ἡ ἔρευνα ἄρχισε πρὶν 6 χρόνια καὶ ἡ πρώτη της φάση, ποὺ κράτησε 3 χρόνια, ἔγινε μὲ παιδιὰ φυσιολογικὰ Α΄, Β΄ καὶ Γ΄ τάξης τοῦ Δημοτικοῦ.

2. Σκοπός της ἦταν νὰ διερευνήσει τήν, παράδοξη, αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ μαθητῶν μὲ μαθησιακὲς δυσκολίες, ποὺ παρουσιάστηκε ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ ’90 στὸ Παιδοψυχιατρικὸ Τμῆμα τοῦ Α.Ψ.Κ.

3. Ἡ ἔρευνα, ποὺ πρωτοπαρουσιάσθηκε στὸ 18ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικὸ Συνέδριο, στὴν Κῶ στὶς 17.5.04, δὲν ἔγινε «ἀπὸ ψυχιάτρους», ὅπως λέγεται καὶ γράφεται, ἀλλὰ ἀπὸ 21 ψυχολόγους καὶ ἕναν ψυχίατρο, τὸν κ. Ἰ.Κ. Τσέγκο, ποὺ εἶχε τὴν ἰδέα καὶ τὴν ἐποπτεία τῆς ἔρευνας.

4. Ἡ ἔρευνα δὲν ἐπιχορηγήθηκε ἀπὸ τὸ κράτος ἢ τὴν Ε.Ε. καὶ πραγματοποιήθηκε μὲ 50 φυσιολογικὰ παιδιὰ ποὺ φοιτοῦν σὲ σχολεῖα τοῦ λεκανοπεδίου ὅπου διδάσκονται, ὅλα φυσικά, τὸ «μονοτονικό».

5. Τὰ παιδιὰ ἦταν συμβατὰ μεταξύ τους ὡς πρὸς ὅλες τὶς μεταβλητὲς ἐκτὸς μόνον τῆς ἐκμάθησης, ἢ μή, τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν, μεταβλητὴ ἡ ὁποία διεχώρησε τὰ παιδιὰ σὲ δύο ὁμάδες (μελέτης καί ἐλέγχου, ἢ «ἀρχαίων» καὶ «μονοτονικῶν»), ἐπειδὴ οἱ «ἀρχαῖοι» διδάσκονταν, ἐπιπλέον, γιὰ δύο ὧρες κάθε Σάββατο καὶ τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά, στὴν «Ἑλληνικὴ Ἀγωγή», μὲ πρωτοβουλία τῶν γονέων τους.

6. Ὅλα τὰ παιδιά ἐξετάστηκαν, στὴν ἀρχὴ καὶ στὸ τέλος τοῦ σχολικοῦ ἔτους (δηλαδὴ μετὰ ἀπὸ 9 μῆνες), μὲ διεθνῶς καθιερωμένες δοκιμασίες, προσαρμοσμένες καὶ σταθμισμένες στὸν ἑλληνικὸ πληθυσμό, ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν (WISC καὶ «ΑΘΗΝΑ» τὲστ).

7. Τὰ ἀποτελέσματα ἔδειξαν ὅτι οἱ «ἀρχαῖοι» ὑπερτεροῦν τῶν «μονοτονικῶν», μὲ στατιστικῶς σημαντικὲς διαφορές, ὡς πρὸς τὶς ὀπτικοαντιληπτικὲς καὶ γνωστικὲς ἱκανότητες καὶ λειτουργίες, οἱ ὁποῖες, ὡς γνωστόν, συνεπάγονται καὶ περαιτέρω θετικὴ σχολικὴ ἐπίδοση. Κατὰ ὁρισμένους εἰδικοὺς μπορεῖ νὰ ἐπιδράσουν θετικὰ στὴν πρόληψη μαθησιακῶν δυσκολιῶν (δυσλεξία καὶ «δυσλεξίες») ἀλλὰ καὶ θεραπευτικὰ ὅταν οἱ δυσκολίες αὐτὲς ἐμφανισθοῦν. Ἡ δυσλεξία πάντως δὲν ἦταν ἀντικείμενο τῆς ἔρευνάς μας. Τὰ ἐρωτήματα, ποὺ ὁδήγησαν στὴν ἔρευνα, προέκυψαν ἀπὸ τὴν αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθησιακῶν δυσκολιῶν, πολλὲς ἀπὸ τὶς ὁποῖες χαρακτηρίζονταν ἀπὸ τὰ Κέντρα Διάγνωσης, Ἀξιολόγησης καὶ Ὑποστήριξης (Κ.Δ.Α.Υ.) «ὡς δυσλεξίες».

Ἐπειδὴ ἡ ἀνωτέρω ἔρευνα εἶναι ἡ πρώτη καὶ ἡ μόνη ποὺ ἔχει γίνει κατὰ τὰ 23 χρόνια τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἁπλοποιημένης γραφῆς, ἐλπίζουμε ὅτι θὰ δώσει ἔναυσμα καὶ γιὰ ἄλλες, ἐπιβεβαιώνοντας ἢ ἀμφισβητώντας τὰ δικά μας εὑρήματα. Ἡ ἔρευνά μας, πάντως, συνεχίζεται μὲ τὰ ἴδια παιδιά, ποὺ τώρα βρίσκονται σὲ μεγαλύτερη ἡλικία (ΣΤ΄ Δημοτικοῦ), κατὰ τὴν ὁποία διαφοροποιοῦνται τὰ ψυχοεκπαιδευτικὰ δεδομένα.

Τελειώνοντας, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ὅτι, μετὰ ἀπὸ 23 χρόνια, ὅταν ἡ ἀναγνωσιμότητα κειμένων τύπου life style ὑπερτερεῖ ἐκείνης τοῦ Παπαδιαμάντη καὶ ὅπου ἡ ἡμιμάθεια τῶν φοιτητῶν θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐν γνώσει καὶ τοῦ ἐπιστολογράφου σας καθηγητοῦ κ. Θ. Τζαβάρα, λίγη περισσότερη ὑπευθυνότητα καὶ σοβαρότητα δὲν θὰ ἔβλαπτε. Ἄν τὰ "χρόνια ἔρευνας καὶ κλινικῆς δραστηριότητας δὲν τοῦ ἐπέτρεψαν (sic) νὰ διαβάσει κάποια σχετικὴ βιβλιογραφία", αὐτὸ ὀφείλεται στὸ ὅτι, δυστυχῶς, τέτοια ἔρευνα πού, ἐπαναλαμβάνω δὲν ἀφορᾶ τὴν δυσλεξία, δὲν ὑπῆρξε! Ἄς διαβάσει λοιπὸν τὴν ἔρευνά μας καὶ ἄς ἐπιχειρήσει ἐνδεχομένως καὶ μία ὁ ἴδιος ἀντὶ νὰ ἐπιφορτίζει ἐσᾶς μὲ διαμεσολαβήσεις στὴν Ἱερὰ Σύνοδο!


Μὲ ἐξαιρετικὴ τιμή,


Θαλῆς Ν. Παπαδάκης

Κλινικὸς Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής

Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων Ψυχολόγων





Ἡ Ἐκδίκηση τῶν Τόνων. Ἡ Ἐπίδραση τῶν «Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν»καὶ τοῦ «Μονοτονικοῦ» στὴν ψυχοεκπαιδευτική ἐξέλιξη τοῦ παιδιοῦ.


᾿Ι.Κ. Τσέγκος, Θ. Ν. Παπαδάκης, Δ. Βεκιάρη, 2005. Ἀθήνα: Ἐναλλακτικὲς Ἐκδόσεις.


Ἀπὸ τὸ ὀπισθόφυλλο:

Μετὰ τὸν ἀξιοθρήνητο καβγὰ στὴ Φιλοσοφικὴ Ἀθηνῶν γιὰ τὸ μονοτονικὸ κατὰ τὴν Κατοχὴ (!), εἴχαμε τὴν ἔκδοση δύο βιβλίων, τή Δίκη τῶν Τόνων (1943) καὶ τὴν Ἀντιδικία τῶν Τόνων (1944), ἀπὸ τὶς ἀντίστοιχες παρατάξεις. Μὲ τὴν παροῦσα ἔρευνα, αἰσίως καὶ «νομοτελειακῶς», φθάσαμε καὶ στὴν Ἐκδίκηση τῶν Τόνων, ἀφοῦ μετὰ τὴ Δικτατορία ποὺ ἀνασκολόπησε τὴν Καθαρεύουσα, ἐν συνεχείᾳ καὶ ἡ Μεταπολίτευση ξεκατίνιασε τὴ Δημοτική!

Ἡ ἰδέα, ὁ σχεδιασμὸς καὶ ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἔρευνας, γιὰ τὶς συνέπειες τῆς ἐπιβολῆς τοῦ μονοτονικοῦ, εἶναι προϊόν παρατηρήσεων καὶ προβληματισμῶν ποὺ ἔγιναν σὲ χῶρο ὄχι τῆς ἐκπαίδευσης, ἀλλὰ τῆς ὑγείας, ὅταν διαπιστώθηκε ὅτι, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς φυγόπονους διορθωτὲς ("κάτω τὰ αἱμαοβαμμένα γραπτά"), τώρα ἔχουμε καὶ πελατοθῆρες θεραπευτές ... καθὼς καὶ βεβαιωσιολόγους γιὰ μαθησιακὲς δυσκολίες, δυσλεξίες καὶ "δυσλεξίες".

Ἡ ἔρευνα αὐτὴ εἶναι, δυστυχῶς, ἡ πρώτη καὶ μόνη ἡ ὁποία ἔχει γίνει κατὰ τὰ 23 χρόνια ποὺ πέρασαν, ἀπὸ τὴ μεταμεσονύχτια συνεδρίαση τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, τῆς 11ης Ἰανουαρίου τοῦ 1982, ὅταν μὲ μιὰ ἄσχετη τροπολογία ἐπεβλήθη ἡ κατάργηση τῶν τόνων καὶ τῶν πνευμάτων.

Ὁ Ἐκπαιδευτικός-Ἐρευνητικός Τομέας τοῦ Ἀνοικτοῦ Ψυχοθεραπευτικοῦ Κέντρου διεξήγαγε, ἀπὸ τὸ 1999 ἕως καὶ τὸ 2002, τὴν παροῦσα ἔρευνα, σκοπὸς τῆς ὁποίας ἦταν νὰ διερευνήσει τὴν ἐπίδραση ποὺ, ἐνδεχομένως, ἔχουν ἡ ἐκμάθηση τῆς ἱστορικῆς ὀρθογραφίας καὶ ἡ ἀντίστοιχη τῆς ἁπλοποιημένης γραφῆς (μονοτονικό) στὶς ψυχοεκπαιδευτικὲς ἱκανότητες καὶ λειτουργίες τοῦ ἀτόμου. Συμμετεῖχαν 21 ψυχολόγοι, 2 στατιστικολόγοι κι ἕνας ψυχίατρος.

Τά εὑρήματα ὁδηγοῦν στὸ συμπέρασμα ὅτι μὲ τὴν ἐκμάθηση τῶν ἀρχαίων ἑλληνικῶν - ἱστορικῆς ὀρθογραφίας ὡριμάζουν ταχύτερα: οἱ ὀπτικὲς λειτουργίες, καθώς καὶ οἱ γνωστικές, ὅπως ἡ Ἀντίληψη καί ἡ Μνήμη. Δηλαδὴ διαπιστώθηκε θετικὴ ἐπίδραση στὶς ὀπτικοαντιληπτικὲς ἱκανότητες καὶ λειτουργίες τῶν παιδιῶν, ἀπὸ 6 ἕως 9 ἐτῶν, τὶς ὁποῖες ἡ ἐκμάθηση αὐτὴ ἀναπτύσσει μὲ ἐπιταχυνόμενο ρυθμό. Καί, ὅπως εἶναι γνωστό, ἡ ὡρίμανση τῶν ὀτπικοαντιληπτικῶνξ καί γνωστικῶν ἱκανοτήτων καί λειτουργιῶν συνεπάγεται καὶ περαιτέρω θετικὴ σχολικὴ ἐπίδοση.
Ἡ ἐκμάθηση αὐτὴ μπορεῖ νὰ ἐνεργήσει προληπτικὰ στὴν ἐμφάνιση ὁρισμένων μαθησιακῶν δυσκολιῶν (δυσλεξίες κ.ἄ.), ἀλλὰ καὶ θεραπευτικά, ὅταν οἱ δυσκολίες αὐτὲς ἔχουν ἤδη ἐμφανισθεῖ.
(ἀπὸ τὸ ὀπισθόφυλλο)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Εὐχαριστήρια
Ἰωάννης Κ. Τσέγκος, Πρόλογος

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ : Προκαταρκτικὴ ἀναδρομή
Εἰσαγωγὴ (ὑπὸ μορφὴ συνεντεύξεως)

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ : Ἡ ἔρευνα
Ἡ ἐκμάθηση τῶν ἀρχαίων ἐλληνικῶν ὡς εὐοδοτικὸς παράγων στὴν ψυχοεκπαιδευτικὴ ἐξέλιξη τοὺ παιδιοῦ
Εἰσαγωγικὰ
Α. Μεθοδολογία
Β. Ἡ διεξαγωγὴ τῆς ἔρευνας
Γ. Τὰ εὑρήματα
Δ. Συζήτηση
Τὸ πρόβλημα τῆς δυσλεξίας
Παραπομπές – Βιβλιογραφία

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟΝ
Παράρτημα : Πίνακες τῶν Διαγραμμάτων
Εὑρετήριο Θεμάτων
Εὑρετήριο ὀνομάτων

Δημοσιεύματα στὸν Τύπο σχετικά μέ τὸ βιβλίο.

Ιωάννης Κ. Τσέγκος - Βιογραφία και Συνέντευξη

Ο Ιωάννης Κ. Τσέγκος γεννήθηκε στους Σοφάδες Θεσσαλίας. Πτυχιούχος της ιατρικής σχολής, μετεκπαιδεύτηκε στην Ψυχιατρική και Ψυχοθεραπεία στην Αγγλία, όπου και εργάστηκε στο Ινστιτούτο Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Ψυχίατρος, ιδρυτής μ.ά. του Ανοικτού Ψυχοθεραπευτικού Κέντρου (1980), του Ινστιτούτου Ομαδικής Ανάλυσης Αθηνών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ινστιτούτων Ομαδικής Ανάλυσης (E.G.A.T.I.N.) κ.ά. Διευθύνει τον Εκπαιδευτικό - Ερευνητικό Τομέα των τεσσάρων Ινστιτούτων του Α.Ψ.Κ. και τη σειρά εκδόσεων "Σύγχρονη Ψυχοθεραπεία".