ΒΑΡΒΑΡΑ ΒΛΑΧΟΝΙΚΟΛΟΥ

  

Βαρβάρα Βλαχονικολού

Γεννημένη στην Αθήνα και κατάγεται από τα Κρέσθαινα και την Μεσσηνιακή Μάνη- Πελοπόνησσο καθώς και την Μικρά Ασία. Εργάζεται ως εγγλωτογάστωρ στην Αυστραλία.

Και σπούδασε Φιλολογία στα Πανεπιστήμια  University of New England, Macquarie University  και     Sydney University  οπού έλαβε scholarship από το Πανεπιστήμιο της Αμερικής στο Σύδνεϋ.

 Άλλα έργα

Atheneus and Cultural Approximations

Satellite Pleasures (a study in food)

Ancient Greek Dances

The Beauty of the Greek prepositions

Γλώσσες ;  Αγγλική, Γαλλική και ελάχιστα Ιταλικά

E-mail: veramarc@optus.com.au

Η προέλευση του Κρουασάν

Η προέλευση του Κρουασάν

Ένα μέρος της δεκαετούς μου έρευνας στο αρχαίο ελληνικό φαγητό[1] αποδεικνύει την ύπαρξη εκτεταμένης ελληνικής διατροφικής συνήθειας και αρκετά εξελιγμένης τεχνοτροπίας .Εμφαίνεται καθαρά επίσης και η ύπαρξη της Ιπποκρατικής θεωρίας περί των γεύσεων.

Μέσω λοιπόν περαιτέρω δημοσιευμάτων θα παρουσιάσω και εκθέσω μερικά από αυτά τα διαιτητικά στοιχεία μας τα οποία είναι μια πολιτιστική κληρονομιά.

Πολλές χώρες σφετερίζονται την ιστορία  και την προέλευση του κρουασάν όπως η Γαλλία η Τουρκία η Βουλγαρία και διάφορες άλλες. Ένας πολιτισμένος λαός ανατρέχει στην γλωσσική του κληρονομιά  και ιδιαιτέρως στην γραπτή , βασίζεται σε αυτήν δηλαδή  σε γλωσσικές γραπτές μαρτυρίες η αποδείξεις και κατόπιν  μπορεί να ισχυριστεί  αυτά τα οποία διεκδικεί.

Οι  γραπτές μαρτυρίες μας λοιπόν δεν αφήνουν καμμιά αμφιβολία για την ύπαρξη του κρουασάν αλλά και για την προετοιμασία του,στην Αρχαία Ελλάδα όπως θα δούμε περαιτέρω. 

Αν ανατρέξουμε στα διασωζόμενα αποσπάσματα της δουλειάς του Κλειτόδημου η Κλείδημου[2] αναφέρεται με το όνομα Βοῦς έβδομος και πιο συγκεκριμένα:

 ὅτι δὲ πέμμα ἐστὶ καὶ τῆς Σελήνης ἱερὸν, Κλειτόδημος ἐν Ἀτθίδι φησί.[3]

Επίσης περαιτέρω μαρτυρίες υπάρχουν από τους Σουίδα, Φώτιο και Ησύχιο λεξικογράφους στην προσπάθειά τους να καταγράψουν και να

εξηγήσουν ως ακολούθως :

Το λεξικό του Σούδα ή Σουίδα από το TLG παράγραφος 457.1 -458.5 αναφέρει:

Βοῦς ἕβδομος:> ἐπὶ τῶν ἀναισθήτων. οἱ γὰρ πένητες ἔμψυχον

μὴ ἔχοντες θῦσαι ἔπλαττον ἐξ ἀλεύρου. θυομένων δὲ τῶν ϛʹ ἐμψύ-

χων, προβάτου, ὑὸς, αἰγὸς, βοὸς, ὄρνιθος, χηνὸς, ἐθύετο ἕβδομος ὁ ἐξ

ἀλεύρου· καὶ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἄψυχον, ἐξεδόθη εἰς παροιμίαν.

beta.457.5

ἐπίγραμμα εἰς βοῦν καὶ τράγον ἐπὶ πίνακος ἀργυροῦ ἐγκεκολαμμένους·

Επίσης στην παράγραφο 458.5

<Βοῦς ἕβδομος:> πέμματα κέρατα ἔχοντα κατὰ μίμησιν τῆς πρω-

τοφαοῦς σελήνης. ἐκάλουν δὲ αὐτὸ βοῦν προστιθέντες καὶ τὸ ἕβδο-

μον, ὅτι ἐπὶ ἓξ ταῖς σελήναις ἐπεθύετο οὗτος ἕβδομος, ὡς Εὐθυκλῆς

ἐν Ἀταλάντῃ. ὁμοίως δὲ καὶ αἱ σελῆναι πέμματα πλατέα κυκλοτερῆ,

beta.458.5

Και ο Φωτιος  (Phottius Lexicogr., Scr. Eccl., Theol., Lexicon (Α – Δ)
Alphabetic letter beta, entry 239, line 1):

Βοῦς ἕβδομος· πέμμα κέρατα ἔχον κατὰ μίμησιν τῆς πρωτο-

φαοῦς σελήνης. ἐκάλουν δὲ αὐτὸ βοῦν προστιθέντες καὶ τὸ ἕβδομον, ὅτι

ἐπὶ ἓξ ταῖς σελήναις ἐπεθύετο οὗτος ἕβδομος, ὡς Εὐθυκλῆς ἐν ᾿Ατα-

λάντῃ (fr. 2 K.). ὁμοίως δὲ καὶ αἱ σελῆναι πέμματα πλατέα κυκλοτερῆ,

ἃ καὶ οὕτως ἐκάλουν. τάττεται δὲ ἡ παροιμία ἐπὶ τῶν ἄγαν ἀναισθήτων-

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter beta, entry 979, line 1

Ο Ησύχιος λέει

βοῦς ἕβδομος>· μνημονεύει δὲ τοῦ <ἑβδόμου βοός> (Euthycl. I

 805 fr. 2 Philem. fr. 86) ... ὅτι δὲ πέμμα ἐστὶ καὶ τῆς Σελήνης

 ἱερόν, Κλειτόδημος (fr. 323,12 J.) ἐν Ἀτθίδι φησί

Σύμφωνα δέ μέ  Σουΐδα v.βοῦς  (σελις 384) ἕβδομος καί Phottius Lex: Σελήνη πόπανον ὅμοιον τῶ αστέρι, τό δέ αὐτό καί σελήνις καί Επισέληνον καί Αριστήρ καί βοῦς καλείται.

Εμφανίζεται δε στα λεξικά μας  ως και απλά βοῦς  και ίσως παίρνει την ονομασία του από την λεγόμενη αναμφισβήτητο ισχύ του βοός στην πόλη των Αθηνών στην οποία και υπήρχε το νόμισμα με τον βου εγκεχαραγμένον.

Περαιτέρω θα πρέπει να εξετάσει κανείς τις υπάρχουσες μαρτυρίες για χρήση άλλων ονομασιών όπως σελήνας,  που όπως λέει ο Ησύχιος είναι πόπανα των άστρων όμοια πέμματα, καθώς επίσης και τα επισέληνα που αποτελούσαν πόπανα μηνοειδή [4] εξ ου και σεληνάριον που εσήμαινε κάποιο διακοσμητικό αντικείμενο και τα Σελήνεια που αποτελούσαν το φεστιβάλ της Θεάς της Σελήνης

Η έρευνα αυτή των λέξεων μας δείχνει  και αποδεικνύει ξεκάθαρα των ύπαρξη του κρουασάν στην Αρχαιότητα στην Ελλάδα ενώ σε καμμία άλλη χώρα δεν υπάρχει τέτοια μαρτυρία. Αποτελούσε αρτοσκεύασμα που εχρησιμοποιείτο για θυσίες σε θεότητες και ιερά σύμφωνα με την συνήθεια των Ελλήνων να κατασκευάζουν  διάφορα αρτοσκευάσματα η γλυκά σε μορφές ζώων η μέρη αυτών.

Ο τρόπος κατασκευής του θα μπορούσε κάλλιστα  να είναι δε συνδεδεμένος και με τον αριθμό επτά που αποδεικνύει τα διπλώματα του κατά την κατασκευή του, αλλά και με το γεγονός ότι όταν οι πτωχοί της Ελλάδας δεν είχαν χρήματα να θυσιάσουν έμψυχα ζώα και έπλαθαν αρτοσκευάσματα σε μορφή ζώων τα οποία αφιέρωναν με την σειρά κατά την οποία έβδομος ήταν ο βούς.

Βάρβαρα Βλαχονικολού

Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ

19-7-2016

Επιμέλεια : Δημήτρης Συμεωνίδης

Ανταποκριτής, Σύδνεϋ

---

[1] Δορυφορικές Ηδονές –Μελέτη έρευνα στους τυρούς και τα ποτά της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου –Βάρβαρα Βλαχονικολού-Πανεπιστημιο του Σύδνεϋ

[2] Ο Κλειτόδημος η Κλείδημος έγραψε περίπου το 350 πχ και περιέγραψε τα ήθη και τα έθιμα της Ελλάδος

[3] Clidemus Hist., Fragmenta
Fragment 16, line 1

[4] Ησύχιος σελ.413 και Πλατ.κωμικ.απόσπ.174,10

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΟΥΡΤΟΥΝΑΣ -ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ,ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

Σύντομο Βιογραφικό Ο Γιάννης Φουρτούνας σπούδασε νομικές και οικονομικές επιστήμες, θεολογία, βυζαντινή μουσική, παλαιογραφία, ανατολικές γλώσσες και Κοπτολογία. Διετέλεσε καθηγητής του Παν/μίου Αθηνών, Al Azhar University, Institute of Coptic Language, Institute of Coptic Studies, Διευθυντής του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας του Πατριαρχικού Κέντρου, υπεύθυνος του Τμήματος Ελληνικής Γλώσσας του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου στο Κάιρο, αρθρογράφος της Ομογενειακής Εφημερίδας «Νέο Φως» και συντάκτης του Ομογενειακού περιοδικού «Κάδμος». Είναι Μέλος της Societe d’ Archeologie Copte a Caire, Ελληνικής Κοινότητος Καΐρου, Club Nautique Hellenique du Caire (E.N.O.K.), Ορθοδόξου Πατριαρχικού Ελληνικής Στέγης Ηλιουπόλεως Αιγύπτου, Πανελληνίου Ένωσης Θεολόγων (Π.Ε.Θ.), αντεπιστέλλον Μέλος του Οργανισμού για τη Διεθνοποίηση της Ελληνικής Γλώσσας, ιδρυτικό Μέλος του Συλλόγου Επικοινωνίας & Πολιτισμού Αγροτικού Χώρου Θεσσαλίας, Αντιπρόεδρος του Φιλανθρωπικού & Ιεραποστολικού Συνδέσμου «Κοσμάς Αιτωλός Ο Ισαπόστολος», Πρόεδρος του Παραρτήματος Αιγύπτου του Συνδέσμου Φιλίας Εθνών (ΣΦΕ) και Πρόεδρος της Εταιρίας Ερευνών Τεκμηρίωσης & Προβολής Πηγών Ν.Α. Μεσογείου. Εξέδωσε τα βιβλία «Η Ελληνόμορφος Κοπτική Γλώσσα» (μονογραφία) (2009), «Αββάκυρος, το ιατρείο του κόσμου και το θεραπευτήριο της Οικουμένης» (2011), «Η Ελληνικότης της Κοπτικής Γλώσσας. Πάνταινος ο Έλληνας δημιουργός της Κοπτικής» (2012) «Η Ακολουθία Παναγίας Τρικεριωτίσσης» (2012), «Νικόλας Ατζέμης, ο Νέστωρ του αιγυπτιώτικου Προσκοπισμού» (Μάρτιος 2013), «ΕλληνοᾹραβικό Αραβο-Ελληνικό Λεξικό» (2013), «Νικόλας Ατζέμης, ο Νέστωρ του αιγυπτιώτικου Προσκοπισμού» (Β΄ Έκδοση συμπληρωμένη Ιούνιος 2014). Έχει τιμηθεί για την προσφορά του από το ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ (2009) (μετάλλιο) "σε αναγνώριση της 12ετούς προσφοράς του", την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΪΡΟΥ, (τιμητική πλακέτα) "εις αναγνώριση της προσφοράς σας στο ΝΕΟ ΦΩΣ" (2009) και από τον Ιεραποστολικό Σύνδεσμο Νέων "ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ" (τιμητικό Δίπλωμα και ο τίτλος του Μεγάλου Ευεργέτου), "για την μεγάλη βοήθεια, συμπαράσταση και συμβολή, που επέδειξε εις το Ιεραποστολικόν, Κοινωνικόν και Φιλανθρωπικόν έργον του Συνδέσμου μας κατά την διάρκειαν των 18 ετών λειτουργίας του", σε πανηγυρική εκδήλωση του Συλλόγου στην Αθήνα, την 20η Ιανουαρίου 2013.

Kοπτική Γλώσσα και Αλφάβητο Η κοπτική γλώσσα Met Remenkēmi) είναι το τελευταίο στάδιο της αιγυπτιακής γλώσσας που προέρχεται από τα αρχαία αιγυπτιακά της Αιγύπτου των Φαραώ τα οποία δεν είχαν σχέση με τα αραβικά.Μιλιόταν μέχρι τον 17ο μ.Χ. αιώνα στην Αίγυπτο.Για τη γραφή της χρησιμοποιούταν ένα τροποποιημένο ελληνικό αλφάβητο με την προσθήκη κάποιων συμβόλων για την απόδοση φθόγγων που δεν υπάρχουν στα ελληνικά. Τα κοπτικά έχουν πλέον σχεδόν εξαφανιστεί από την καθημερινότητα των Αιγυπτίων αλλά συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται ως γλώσσα της θείας λειτουργίας της κοπτικής ορθόδοξης και καθολικής εκκλησίας μαζί με τα Αραβικά. Υπήρχαν διάφορες διακριτές διάλεκτοι με σημαντικότερες την σαχιδική και μποχαρική. η κοπτική εκκλησσία Η Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλεξανδρείας Κοπτική: Ϯ ti.eklyseya en.remenkimi en.orthodoxos, Κυριολεκτικά: η Αιγύπτιος Ορθόδοξη Εκκλησία) είναι η επίσημη ονομασία της μεγαλύτερης χριστιανικής εκκλησίας στην Αίγυπτο. Η εκκλησία ανήκει στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία αποτελεί ένα ξεχωριστό εκκλησιαστικό σώμα μετά την Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451 μ.Χ., όταν πήρε μια διαφορετική θέση πάνω συνέχεια...στη Χριστολογική θεολογία από εκείνη της επίσημης Ανατολικής Ορθόδοξης και Δυτικής εκκλησίας οι τότε ακόμη ενωμένες. Οι ακριβείς διαφορές στη θεολογία που προκάλεσαν τη διάσπαση εξακολουθούν να αμφισβητούνται και έχουν να κάνουν κυρίως με τη φύση του Χριστού. Οι ρίζες της Εκκλησίας βρίσκονται στην Αίγυπτο, αλλά πιστοί υπάρχουν σε όλο τον κόσμο.Σύμφωνα με την παράδοση η Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η Εκκλησία της Αλεξάνδρειας η οποία ιδρύθηκε από τον απόστολο και ευαγγελιστή Άγιο Μάρκο στα μέσα του 1ου αιώνα (περίπου 42 μ.Χ.). Κεφαλή της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας είναι ο Πάπας Αλεξανδρείας και Πατριάρχης Πάσης Αφρικής με την Αγία Έδρα του Αγίου Μάρκου ,επί του παρόντος ο Πάπας Shenouda ΙΙΙ. Περίπου το 95% των Χριστιανών της Αιγύπτου ανήκουν στην Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλεξανδρείας,αν και άλλες εκκλησίες επίσης διατηρούν πατριαρχεία και έχουν πατριάρχες στην Αλεξανδρεία μεταξύ των οποίων η ελληνορθόδοξη εκκλησία της Αλεξάνδρειας,η καθολική εκκλησία της Αλεξάνδρειας,η Μελχίτης ελληνική καθολική εκκλησία ( από τη συριακή λέξη malkā που σημαίνει βασιλιάς). Κόπτης και κοπτικά από το Αιγύπτιος...συνέχειαΤο όνομα Κόπτες και κοπτική γλώσσα προέρχεται από το ελληνικό Αιγύπτιος.Στη συνέχεια κόπηκε σε 'γύπτιος' και πέρασε στα αραβικά ως 'κόπτ' (qopt).Ακολούθως ξαναμπήκε στα κοπτικά αιγυπτιακά ως 'κόπτος'.Εξού και Κόπτης ,κοπτικά. το κοπτικό αλφάβητο Βασίζεται στο ελληνικό αλφάβητο.Περιέχει τα 24 γράμματα του ελληνικού με επιπλέον 8 σύμβολα για την απόδοση φθόγγων που υπάρχουν στα κοπτικά αλλά όχι στα ελληνικά.Τα επιπλέον σύμβολα εξελίχτηκαν από ιερογλύφικά της δημοτικής αιγυπτιακής.

Ιωάννης Φουρτούνας «Αγωνίζομαι για να μείνει όρθιο το Ελληνικό στοιχείο στην Αίγυπτο» Ο Καθηγητής Κοπτολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μέσης Ανατολής Γιάννης Φουρτούνας, είναι ένας Έλληνας επιστήμονας που διακρίνεται για το έργο του στο εξωτερικό. Ζει και εργάζεται τα τελευταία 20 χρόνια στο Κάιρο. Οι σπουδές του εξαιρετικές αφού σπούδασε νομικά, οικονομικά, θεολογία, βυζαντινή μουσική, παλαιογραφία, ανατολικές γλώσσες και κοπτολογία. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Ινστιτούτο Κοπτικής Γλώσσας, στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Al Azhar, στο Διδασκαλείο Ελληνικής Γλώσσας του Πατριαρχικού Κέντρου και στο Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο στο Κάιρο. Διετέλεσε Διευθυντής Διδασκαλείου της Ελληνικής Γλώσσας του Πατριαρχικού Κέντρου και υπεύθυνος του τμήματος εκμάθησης Ελληνικών του Πολιτιστικού Κέντρου στο Κάιρο. Είναι μέλος πολλών κοινωφελών οργανώσεων, Πρόεδρος του παραρτήματος Αιγύπτου του Συνδέσμου Φιλίας Εθνών και Πρόεδρος της Εταιρίας Ερευνών Τεκμηρίωσης και Προβολής Πηγών Ν.Α. Μεσογείου. Οι διακρίσεις του πολλές. Έχει λάβει τιμητική πλακέτα εκ μέρους του Πατριαρχικού Κέντρου(2009) και της Ελληνικής Κοινότητος Καΐρου (2010). Μετέφρασε στα αραβικά τα έργα «Ο άγιος Μηνάς ο Θαυματουργός. Βίος και Θαύματα» (1996), «Τα Θαύματα των Αγίων Κύρου και Ιωάννου»(2004). Ακόμη, εξέδωσε τη μονογραφία «Η Ελληνόμορφος Κοπτική Γλώσσα» (2008) και το βιβλίο «Αββάκυρος» (2011). Καταρχάς, θα ήθελα να μου πείτε πώς πήρατε την απόφαση να πάτε και να μείνετε μόνιμα στο Κάιρο; Η απόφαση αυτή, ήταν μια απόφαση ζωής και έγινε, γιατί διαπίστωσα κάποια στιγμή ότι δεν υπήρχε κανένας Έλληνας, ο οποίος να είχε πάει εκεί για κοπτικές σπουδές. Επειδή, λοιπόν, η Κοπτολογία είναι ανύπαρκτη στην Ελλάδα αποφάσισα να κάνω αυτή την μικρή προσφορά στην πατρίδα μου. Έτσι, τα εγκατέλειψα όλα και πήγα στην Αίγυπτο με σκοπό να κάνω αυτό τον αγώνα. Ποια είναι η Κοπτική γλώσσα; Και ποια είναι η σχέση αυτής της γλώσσας με τον ελληνισμό; Κοπτική γλώσσα είναι η γλώσσα των Κοπτών, δηλαδή η γλώσσα των Αιγυπτίων χριστιανών. Βέβαια όσοι μέχρι σήμερα παραμένουν χριστιανοί ονομάζονται έτσι. Αποτελείται από το Ελληνικό αλφάβητο με εφτά σημαδόφωνα της δημοτικής. Οι Κόπτες σήμερα είναι περίπου δεκαέξι εκατομμύρια στην Αίγυπτο, έχουν Πατριάρχη και είναι φιλέλληνες. Η σχέση της κοπτικής γλώσσας με την ελληνική είναι πάρα πολύ στενή, αν και αυτό ήταν τελείως άγνωστο μέχρι τώρα. Γνωρίζουμε πλέον ότι η κοπτική γλώσσα είναι ελληνογενής, ελληνόμορφη και ελληνοπρεπής. Όταν ανοίγει κανείς κοπτικά χειρόγραφα βλέπει σε κάθε σελίδα πάρα πολλές Ελληνικές λέξεις. Χαρακτηριστικά υπάρχουν λέξεις όπως διάκονος, μοναστήριον, ιερεύς κ.λπ. Υπάρχουν και λέξεις από τα επιστημονικά συγγράμματα των Ελλήνων, από το εμπόριο, από τη στρατιωτική ζωή και από τη ναυτική παράδοση. Βέβαια, η κοπτική δίνει σαν αντίδωρο πολλές λέξεις στην ελληνική γλώσσα που τις χρησιμοποιούμε χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή τους. Για παράδειγμα η λέξη μακάριος, η λέξη βάγια αλλά και άλλες πολλές. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να γνωρίζουν οι Έλληνες τη μεγάλη σχέση αυτών των δύο γλωσσών. Εξ άλλου, με το άνοιγμα των πολιτιστικών συνόρων στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των δύο αδελφών λαών δίδεται για πρώτη φορά η δυνατότητα της προσέγγισης, των εκατέρωθεν επαφών και της ανταλλαγής απόψεων προς μια δημιουργική πορεία αλληλεγγύης και αλληλοκατανόησης. Ποιες είναι οι δραστηριότητες σας στο Κάιρο και ποια η σχέση σας με τους Έλληνες εκεί; Επί σειρά ετών είμαι μέλος και συνεργάτης της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου. Αγωνιζόμαστε να κρατήσουμε την Ελληνική κοινότητα όρθια. Δίδαξα στο Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Καΐρου, όπου δημιούργησα τη μεθοδολογία εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας και ήμουν υπεύθυνος του τμήματος εκμάθησης της Ελληνικής. Δίδαξα Ελληνικά και Ελληνική λογοτεχνία στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο Al Azhar, στο τμήμα αρχαίων ευρωπαϊκών γλωσσών. Επίσης στο Ινστιτούτο Κοπτικών Σπουδών και στο Ινστιτούτο Κοπτικής Γλώσσας, όπου εφήρμοσα μια πρωτότυπη μέθοδο διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής της ελληνιστικής περιόδου, γιατί ως γνωστόν οι Κόπτες έχουν στο αλφάβητό τους τη μεγαλογράμματο γραφή. Μάλιστα σε συνεργασία με το Κοπτικό Πατριαρχείο και με το Παράρτημα του Συνδέσμου Φιλίας των Εθνών αναπτύξαμε σεμινάρια ακόμα και στην έρημο, στα μοναστήρια των Κοπτών, με αντικείμενο την ελληνική γλώσσα και τη διδασκαλία της ως ξένη γλώσσα. Σε συνεργασία με την Ελληνική Κοινότητα Καΐρου εφαρμόσαμε πρόγραμμα διδασκαλίας της Ελληνικής σε Έλληνες που έχουν χάσει την Ελληνοφωνία τους και για αυτό το λόγο σχηματίσαμε ειδικά τμήματα τόσο στο Πολιτιστικό Κέντρο, όσο και στο Πατριαρχικό. Μάλιστα στο Διδασκαλείο Ελληνικής γλώσσας του Πατριαρχικού Κέντρου Καΐρου, στο οποίο διετέλεσα διευθυντής επί αρκετό διάστημα, λάβαμε τη πρωτοβουλία για τη λειτουργία τμημάτων για μητέρες από μεικτές οικογένειες μαθητών. Διδάξαμε, επίσης, αρχαία και νέα ελληνικά στους φοιτητές των Πανεπιστημίων του Καΐρου. Ως Πρόεδρος του Παραρτήματος Αιγύπτου του Συνδέσμου Φιλίας Εθνών πώς δραστηριοποιείστε στο χώρο της Μέσης Ανατολής; Το Παράρτημα Αιγύπτου του Συνδέσμου Φιλίας των Εθνών συντονίζεται στην προβολή του Ελληνικού πολιτισμού στην Μέση Ανατολή, στην δωρεάν προβολή, διάδοση και διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας στον Αραβόφωνο και Κοπτόφωνο χώρο. Εν κατακλείδι, εργάζεται για την προαγωγή και σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των δύο λαών, Αιγύπτου και Ελλάδος, και για την προώθηση των αξιών της Ειρήνης, Δικαιοσύνης, Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Αμοιβαίου Σεβασμού, τη διάδοση και ανάδειξη των πολιτιστικών στοιχείων των Παροικιών του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού. Όλα αυτά γίνονται σε συνεργασία με Διεθνείς Οργανισμούς, με τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα Ελλάδας και Αιγύπτου, τους εκπαιδευτικούς οργανισμούς, τις προξενικές αρχές της Ελλάδας στην Αίγυπτο, και εν γένει στη Μέση Ανατολή, με τα Ελληνικά πολιτιστικά κέντρα της περιοχής και τις Ελληνικές κοινότητες του Απόδημου Ελληνισμού. Η πολυετής, επί παραδείγματι, συνεργασία του Συνδέσμου Φιλίας Εθνών με το Πατριαρχικό Κέντρο είχε σαν αποτέλεσμα την αναβάθμιση του Διδασκαλείου Ελληνικής Γλώσσας του Ο.Π.Π.Κ., μέσω του οποίου διδάχθηκε επί σειρά ετών η Ελληνική, ως και την από κοινού συμμετοχή στο πρόγραμμα των συγχωνευθεισών περιφερειακών ελληνικών Κοινοτήτων, στη συμπαράσταση των Ελλήνων που έχουν χάσει την Ελληνοφωνία τους, Και τούτο γιατί είτε είχαν απομακρυνθεί από το Ελληνικό στοιχείο με αποτέλεσμα να απομονωθούν, είτε γιατί είναι χωρίς συγγενείς και ζουν κάτω από ανυπέρβλητα κοινωνικά ή οικονομικά προβλήματα. Στο πλαίσιο των σκοπών της Εταιρίας και σε συνεργασία με τη Κοπτική Εκκλησία γίνονται σεμινάρια για τους Κόπτες, συλλέγεται επίσης αρχειακό υλικό, διδάσκεται η Ελληνική Γλώσσα, προβάλλεται η επίδραση επ’ αυτής της Ελληνικής, ακολουθείται πρόγραμμα με τις Ελληνικές Κοινότητες για συλλογή και καταγραφή υλικού που έχει σχέση με τον Ελληνισμό της Μέσης Ανατολής. Γίνεται συστηματική εργασία για την προβολή των χριστιανικών ιδανικών και την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, αλλά και της εθνικής αυτοσυνειδησίας των Ελλήνων Παροίκων του Εξωτερικού. Στην Αίγυπτο πόσοι Έλληνες υπάρχουν; Η παρουσία των Ελλήνων στην Αίγυπτο είναι πάρα πολύ σημαντική και ανάγεται ακόμη και στην εποχή των Φαραώ! Βέβαια τώρα έχει συρρικνωθεί ο Ελληνισμός και αυτό, γιατί υπήρξε διαρροή του Ελληνικού πληθυσμού κυρίως μετά την επανάσταση του Νάσερ το 1952. Από τη δεκαετία του ’50 και κυρίως από τη δεκαετία του ’60 και μετά έγινε η διαρροή προς την Αυστραλία, την Αμερική και την Νότιο Αφρική. Τώρα είναι περίπου 1.000 άτομα στην Αλεξάνδρεια και στο Κάιρο, οι οποίοι αγωνίζονται και κρατούν όρθιο το Ελληνικό στοιχείο. Οι Ελληνικές Κοινότητες έχουν επαφή με την Ελληνική ιστορία και γλώσσα; Είναι πολύ συγκινητικό το γεγονός, ότι οι Έλληνες της Αιγύπτου λατρεύουν την Ελλάδα, παρόλο που πολλοί από αυτούς δεν την έχουν επισκεφθεί ποτέ, γιατί μιλάμε για 3η και 4η γενιά παροίκων. Αγωνίζονται και αγαπούν την Ελλάδα, αγωνιούν για τις εξελίξεις και θέλουν πάντοτε να μαθαίνουν νέα. Όλες οι εκδηλώσεις είναι γεμάτες από Ελληνικά τραγούδια, ελληνικές σημαίες και όλα τα ήθη και τα έθιμα της πατρίδας μας. Υπάρχουν Έλληνες στο Κάιρο που μπορείτε να μιλάτε μαζί τους στα Ελληνικά; Βέβαια, υπάρχουν Έλληνες που μαζί τους είναι παρήγορο ότι μιλάμε Ελληνικά και συζητάμε στις συγκεντρώσεις της Ε.Κ.Κ. ή μετά την εκκλησία τις Κυριακές. Υπάρχουν όμως και ορισμένοι Έλληνες, οι οποίοι δεν γνωρίζουν την γλώσσα. Αυτοί βρίσκονται κυρίως στο Κάιρο, γιατί εκεί η Ελληνική κοινότητα ακολούθησε μια άλλη τακτική, δηλαδή επέτρεψε του μεικτούς γάμους. Όλες, λοιπόν, οι οικογένειες της κοινότητας είναι μεικτές και υπάρχουν και κάποιοι μουσουλμάνοι, οπότε παρατηρείται και η απομάκρυνση από το ελληνικό στοιχείο και τα παιδιά τους δεν μιλούν ελληνικά. Ωστόσο, στο πολιτιστικό κέντρο και στα άλλα διδασκαλεία που βρίσκονται εκεί, υπάρχουν και παιδιά από αυτές τις οικογένειες που παρακολουθούν μαθήματα Ελληνικών. Πείτε μας κάτι για την ελληνική παροικία της Αιγύπτου, το οποίο δεν το γνωρίζουμε εδώ στην Ελλάδα. Πρέπει να τονίσουμε, ότι η Ελληνική παροικία της Αιγύπτου είναι η πιο σημαντική παροικία του εξωτερικού! Είναι η παροικία που έβγαλε τις πιο σημαντικές προσωπικότητες. Χαρακτηριστικά πρέπει να τονίσουμε ότι από εκεί προέρχεται ο τελευταίος άγιος της Ελλάδας, ο Άγιος Νεκτάριος, αλλά και ο μεγαλύτερος Έλληνας ποιητής, ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Επίσης, η Ελληνική παροικία της Αιγύπτου έχει βγάλει μεγάλους καλλιτέχνες, όπως τη Νόρα Βαλσάμη, τον Αττίκ, την Πηνελόπη Δέλτα, τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Δάκη, τον Μάνο Λοΐζο, την Δήμητρα Παπαδοπούλου, αλλά και άλλους πολλούς. Οι περισσότεροι ήρθαν στην Ελλάδα κυρίως με τη διαρροή του Ελληνικού στοιχείου το ’65. Οι Έλληνες πηγαίνοντας στην Αίγυπτο στα τέλη 18ου αρχές 19ου αι. πρόσφεραν πολιτιστικά στοιχεία της Ελλάδας απλόχερα. Ο Αβέρωφ πήγε στις αρχές του 19ου αιώνα και ανέπτυξε πολύ το εμπόριο της Αιγύπτου. Είναι ο πρώτος που ίδρυσε τράπεζα στην Αίγυπτο. Οι Έλληνες πρώτοι έκαναν εκκοκκιστήρια βάμβακος, άνοιξαν βυρσοδεψεία, εργοστάσια και έκαναν την καλλιέργεια του καπνού και της αμπέλου. Οι Έλληνες, λοιπόν, πρόσφεραν πολλά πολιτιστικά στοιχεία, δεν πήγαν σαν κατακτητές εκεί, αλλά αγάπησαν την Αίγυπτο σαν δεύτερη πατρίδα τους. Πρόκειται να κυκλοφορήσει ένα βιβλίο σας. Τι πραγματεύεται; Το βιβλίο μου έχει τίτλο «Η Ελληνικότης της Κοπτικής Γλώσσας». Σε αυτό το βιβλίο αποδεικνύεται με επιχειρήματα, ότι η κοπτική είναι μια «θυγατέρα» της Ελληνικής γλώσσας. Η Κοπτική γλώσσα έχει πάρει το αλφάβητο και εκατοντάδες Ελληνικές λέξεις και για πρώτη φορά αποκαλύπτεται από την έρευνα που κάναμε ότι αυτός που δημιούργησε τη κοπτική γλώσσα είναι ένας Έλληνας, ο Πάνταινος, ο Διευθυντής της Κατηχητικής Σχολής της Αλεξάνδρειας. Από την Κωνσταντίνα Κλοκοτάρα

Το νέο έργο της Γιώτας Κριλή

Του ΘΕΜΗ ΚΑΛΛΟΥ Μυθιστόρημα που είναι δημιούργημα της δικής της φαντασίας, τοποθετημένο μέσα στην νεοελληνική ιστορία που διαπραγματεύεται ιστορικά γεγονότα, κυρίως της επαναστατικής περιόδου του ’21, είναι το νέο πόνημα της ομογενούς συγγραφέως Γιώτας Κριλή. Το βιβλίο με τίτλο «Καταβολές», παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή στο Σίδνεϊ, σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών Αυστραλίας (ΕΕΛΚΑ) στο οίκημα της Παναρκαδικής Ομοσπονδίας. «Ο τίτλος “Καταβολές” γεννήθηκε από προσωπική μου αναζήτηση για τις ρίζες της δικής μου οικογένειας, των δικών μου προγόνων, της δικής μου ταυτότητας» δήλωσε η κ. Κριλή, και πρόσθεσε: «Αυτή η αναζήτηση σκόνταψε επειδή δεν υπάρχει γραπτή ιστορία για το μικρό χωριό μου, το Κεραστάρι Αρκαδίας. Κατέφυγα λοιπόν, στην έρευνα της νεοελληνικής ιστορίας και αυτό το άνοιγμα, με πήγε πολύ μακριά, σε άλλη διάσταση. Θα μπορούσα να πω ότι στένεψε τα σύνορα του χρόνου κι έτσι άλλαξαν και τα αρχικά μου σχέδια. Σκέφτηκα ότι οι παππούδες των δικών μου παππούδων έζησαν την εποχή της Επανάστασης του 1821. Έτσι, εμπνεύστηκα και οικοδόμησα ένα σύγγραμμα στο πλαίσιο της ιστορίας μέσω της δικής μου μυθοπλασίας. Σ’ αυτή την περίπτωση, μπορώ να πω, ότι ο τίτλος “Καταβολές” συμβολίζει και τις απαρχές του νεοελληνικού κράτους» επεσήμανε η κ. Κριλή, στην συνέντευξή της που παραχώρησε στο Ελληνικό Πρόγραμμα της Ραδιοφωνίας SBS. Στο έργο της η κ. Κριλή αναφέρεται στους κατοίκους του χωριού τους και πως εκείνοι συνέβαλαν στον αγώνα της παλιγγενεσίας και χρησιμοποιεί «πολλά ατόφια παραθέματα», όπως η επιστολή του Δημήτρη Υψηλάντη στην Γ’ Γενική Συνέλευση των Ελλήνων η οποία έγινε αφορμή να του αφαιρέσουν τα πολιτικά του δικαιώματα και τους στρατιωτικούς του βαθμούς. Επίσης παραθέτει τον «λόγο του μεγάλου σοφού δασκάλου Γεωργίου Γεννάδιου, που αποτρέπει την ανταρσία και την καταστροφή». «Το μυθιστόρημα καλύπτει την περίοδο της Επανάστασης του 1821 κι έχει αναλαμπές και στο παρελθόν της. Οι υπόδουλοι στο χωριό μου και στην παλαιά Ελλάδα, σηκώνουν τα άρματα, μαζί με τους αρχηγούς, και στα οχτώ χρόνια πολέμου και εμφυλίων, οι ζωές τους δοκιμάζονται και ο κόσμος τους αναποδογυρίζεται. Στην αφήγηση εμφανίζονται και πολλοί γνωστοί ήρωες, των οποίων ο αυθεντικός λόγος καταγράφεται όπως έχει διατυπωθεί στα απομνημονεύματά τους» δήλωσε η κ.Κριλή. Να σημειωθεί ότι το μυθιστόρημα «Καταβολές» είναι το πρώτο μιας τριλογίας. «Έχω γράψει και το δεύτερο. Είναι κι αυτό ιστορικό, τοποθετημένο στα χρόνια του Όθωνα. Έχει τον τίτλο «Κυπαρισσόμηλο» και ελπίζω να εκδοθεί του χρόνου. Το τρίτο μυθιστόρημα που ευελπιστώ να γράψω θα έχει κύριο πρόσωπο τη γιαγιά μου. Ουσιαστικά, είχα ξεκινήσει, πριν πέντε χρόνια, με το μυθιστόρημα για τη γιαγιά μου, αλλά μου δημιουργήθηκε τότε η ανάγκη να ερευνήσω και το παρελθόν της. Και μου πήρε τη συγγραφή δυο βιβλίων για να επιστρέψω πάλι κοντά της», ανέφερε η κ. Κριλή. Το βιβλίο της παρουσίασαν ο καθηγητής Βρασίδας Καραλής, η συγγραφέας Σοφία Ράλλη-Καθαρείου και η μεταφράστρια Σοφία Σακελλή. Διάβασαν αποσπάσματα οι κ. Κική Μπέτι και Δήμητρα Μιλάτου. Την εκδήλωση παρουσίασε η γραμματέας της ΕΕΛΚΑ, κυρία Λίτσα Διακοβασίλη και χαιρετισμό απηύθυνε η πρόεδρος κ. Πόπη Μαλλιάνου

ΓΙΩΤΑ ΚΡΙΛΗ -- ΥΟΤΑ ΚΡΙΛΙ : ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ -KATAVOLES

ΤΗΣ ΒΙΒΙΑΝ ΜΟΡΡΙΣ «Μόνο αν δώσουμε την ιστορία μέσα από τη ζωή των απλών ανθρώπων, υπάρχει ελπίδα να ακουστεί», είχε πει ο γνωστός δημοσιογράφος/συγγραφέας, Φρέντυ Γερμανός το 1992, όταν είχε έλθει στους Αντίποδες, προσκεκλημένος από την λεσβιακή πατριά, προσθέτοντας: «Σε απλή γλώσσα, βέβαια. Χωρίς περιττές φιγούρες και σχήματα λόγου. Έτσι μιλητά». Διαβάζοντας το ιστορικό μυθιστόρημα «Καταβολές», της Γιώτας Κριλή, ήλθαν αυθόρμητα στη σκέψη μου τα λόγια του Φρέντυ Γερμανού, ο οποίος, εν αγνοία του, μου έκανε το ωραιότερο φιλοφρόνημα που δέχτηκα ποτέ για τη δουλειά μου, όταν μου είπε «το ξέρεις ότι γερμανίζεις;» Την αρχή του Φρέντυ Γερμανού να μιλά με καθαρότητα και ειλικρίνεια στον άνθρωπο, ενώ συνάμα τον κρατά σε αδιάπτωτο ενδιαφέρον γι’ αυτά που έχει να πει, βρήκα και στο ιστορικό μυθιστόρημα της Γιώτας Κριλή «Καταβολές». Ιστορικά γεγονότα που αναφέρονται στην Επανάσταση του 1821 και πέραν αυτής, πλέκονται στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων ενός χωριού της Αρκαδίας και παίρνουν μια απτή, ζεστή και εκθαμβωτική συχνά διάσταση. Οι ήρωες με τα ανδραγαθήματά τους, αλλά και τις αδυναμίες τους, περπατούν και ανασαίνουν δίπλα στους απλούς θνητούς. Ο έρωτας σμίγει με την αγριάδα, το φόβο, αλλά και την τρυφερότητα που ανυποψίαστη αγγίζει τις καρδιές ραγιάδων και αγάδων. «Εκείνη ήταν δεκάξι χρόνων. Στην αρχή φοβόταν τον Αγά, παρ’ ότι ήταν καλός και στοργικός μαζί της. Είχε τα διπλά της χρόνια. Σιγά, σιγά, άρχισε να νοιώθει τη θαλπωρή της στοργής του και να ξεθαρρεύει. Εκείνος δεν πήρε άλλη γυναίκα που έπαιρναν συνήθως οι Αγάδες. Όταν έκαναν το πρώτο παιδί, την ικέτευσε να αλλάξει πίστη. Δεν της το επέβαλε. «Ένας είναι ο Θεός, μόνο που τον λατρεύουμε διαφορετικά», της είπε. Ήταν λογικός και τρυφερός μαζί της. Τα παιδιά την έφεραν πιο πολύ κοντά του. Ανεπαίσθητα ένοιωσε να τον αγαπάει». Ο λόγος της, απλός, καθαρός, περιεκτικός, φτάνει στην ουσία των πραγμάτων, δίνοντας την ουσία και το πραγματικό τους χρώμα με κινήσεις αδρές, σίγουρες και αληθινές. Διαγράφει τα πορτραίτα των ανθρώπων μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, εμβαθύνοντας στις σκέψεις, τις προθέσεις, τα όνειρά τους, την ευγένεια και αντισταθμίζοντάς τα με την ωμή συχνά πραγματικότητα. ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Υπάρχει η έντιμη, ειλικρινής προσέγγιση και απεικόνιση των συμβάντων χωρίς προσπάθεια απόκρυψης των μελανών σημείων. «Έτρεχαν να λαφυραγωγήσουν, να πάρουν το αίμα τους πίσω. Ένας αφηνιασμένος όχλος με μπούσουλα την εκδίκηση και την ασυδοσία. Τρεις μέρες κράτησε το όργιο της σφαγής. Λες και ήταν πεθαμένος ο σκλαβωμένος λαός και χρειαζόταν να πιει αίμα για να αναστηθεί». Πιο κάτω, η πρόθεσή της φανερή να φέρει στο φως την αλήθεια: « Μόνο ο Νικηταράς έμεινε αμόλευτος από τη λεία των λαφύρων. Και ο Υψηλάντης που θαύμαζε το ήθος του και την ανιδιοτέλειά του, αγόρασε δύο όμορφα πιστόλια από τα λάφυρα και του τα χάρισε ως ενθύμιο». Περιεκτικός, λιτός λόγος, συμβάλλει στο να ντύσει με σεμνότητα, αξιοπρέπεια και αλήθεια ιστορικά γεγονότα μεγίστης σημασίας. Να φέρει τον αναγνώστη σ’ επαφή με αξίες και ορόσημα σημαντικά κρατώντας πάντα ως οδηγό την ανθρώπινη διάσταση.

ΓΕΩΡΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ - Σκηνοθέτης , Σεναριογράφος και ηθοποιός

 

Ο Γεώργιος Δ Σιδηρόπουλος γεννήθηκε στο Αρχάγγελο-Ναούσης. Είναι κάτοικος Θεσσαλονίκης.

Από τα μαθητικά του χρόνια ασχολείται με το θέατρο και το τραγούδι αφού είναι και καλλίφωνος.

Ήταν μαθητής της Β' Λυκείου όταν έγραψε την πρώτη κωμωδία.

Όπως λέει:” Κληρονόμησα το ταλέντο της ηθοποιίας και τη λαϊκή σοφία από τη μάνα μου και το ενδιαφέρον για την κοινωνία και τον πολίτη από τον πατέρα μου που ήταν πολλά χρόνια Πρόεδρος στο χωριό που κατοικούσανε.”

Μετά το λύκειο για να ικανοποιήσει την επιθυμία των γονιών του, σπουδάζει και τη Λογιστική ,γιατί δεν θεωρούσαν το θέατρο σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση.

Όταν τον ρωτάνε πώς μπόρεσε να συνδυάσει, εμπόριο και θέατρο λέει: « Με τις λογιστικές μου γνώσεις, ασχολήθηκα με το εμπόριο και έβαζα στην τσέπη μου λεφτά Με τις θεατρικές μου γνώσεις, ασχολήθηκα με το θέατρο κι' όταν έβλεπα τον ενθουσιασμό του κόσμου, γέμιζα την ψυχή μου ευτυχία.»

Υπηρετεί το θέατρο ως ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης.

Παίζει με την ίδια άνεση και επιτυχία κωμωδία, πρόζα, αλλά η αδυναμία του είναι η επιθεώρηση.

Γνωρίζει μεγάλη επιτυχία διασκευάζοντας θεατρικά το ιστορικό μυθιστόρημα «Ταμάμα».το οποίο παρουσιάζει στις περισσότερες πόλεις στην Ελλάδα και στο Αρχαίο θέατρο Φιλίππων.

Γράφει το σενάριο με τίτλο « Η μεγαλύτερη μέρα» εξιστορώντας τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας και γίνεται η αναπαράσταση του ξεριζωμού , της πορείας και στη συνέχεια η αποβίβαση στους χώρους όπου υποδέχθηκαν τους πρόσφυγες κατά τα έτη 1923-1925 , στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης και στην Αθήνα στην περιοχή Αλύμου.

Είναι μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Σκηνοθετών.

Σέβεται το αρχαίο Ελληνικό θέατρο γι' αυτό εναντιώνεται σε νεοτερισμούς των κειμένων και πολλές φορές σε αλλοιώσεις μέχρι ευτελισμού.

Ορισμένα από τα σενάρια που έγραφε εκδόθηκαν με τίτλο «Έτσι είναι η ζωή».

Έγραφε θεατρικά σενάρια στην Ποντιακή διάλεκτο.

Έγραφε τρις επιθεωρήσεις σχετικά με την κρίση: Α' « Τρελά, παλαβά κι' ανόητα » στιγματίζει την κακή πορεία της κοινωνίας και την οικονομική κρίση που είναι προ των θυρών.

Συνεχίζει με την Β' επιθεώρηση « Όλα του γάμου δύσκολα και η νύφη γκαστρωμένη» επισημαίνοντας το ότι απαξιώνοντας τους θεσμούς δεν θα μας βγει σε καλό.

Κλείνει με την Γ επιθεώρηση « Η τρόικα τίνος θυγατέρα είναι;» όπου μιλάει θεατρικά για τα παράλογα της κρίσης και της συνέπειες της.

Παθιασμένος λάτρης της αξιοκρατίας και των αρχών της κοινωνίας.

Αυτήν την περίοδο συνεργάζεται με την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης.

Παντρεμένος με την Ελένη Νίκολη , απέκτησαν τρία παιδιά την Κυριακή ,τον Δημήτρη και την Σοφία η οποία είναι παντρεμένη με τον Adam Oostendorp στο Σύδνεϋ. Μεγάλη του αδυναμία η εγγονή του Σάρρα.

Συνεχίζει να γράφει πάντα κοινωνικοπολιτικά θεατρικά κείμενα και όπως λέει είναι τα δυσκολότερα γιατί ο σεναριογράφος πρέπει να είναι αδέκαστος, ανεπηρέαστος και με πάθος για το καλό του πολίτη και της κοινωνίας.

Το «Έτσι είναι η Ζωή» είναι ένα βιβλίο με θέματα που αφορούν την τέχνη, την κοινωνία, το μεγάλο θέμα της σημερινής εποχής την κρίση μέσα από την οπτική γωνία του Γεώργιου Δ. Σιδηρόπουλου

ΤΙ ΘΑ ΕΛΕΓΕ Ο ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ;

Γιώργος Σιδηρόπουλος

Με τα μάτια της σκέψης μου θέλω να δω τον Αριστοφάνη στον 21^ο αιώνα, τι θα έγραφε βιώνοντας τα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα.

Έχω γράψει και άλλη φορά ότι ο 21^ο αιώνας θα πρέπει να είναι ο αιώνας -  των γιατί;

Μελετώντας τους  αρχαίους φιλοσόφους και ειδικά των Αριστοφάνη που έγραψε σάτιρα και που δεν δίστασε να καυτηριάσει πριν 24^ης αιώνες συμπεριφορές λαϊκισμού, δημαγωγίας, κατάχρηση εξουσίας, πως είναι δυνατόν τα ίδια προβλήματα να μαστίζουν την κοινωνία και το κράτος της Ελλάδος και τον 21^ο αιώνα. Γιατί;

Ο Αριστοφάνης γεννήθηκε στην Αθήνα στο δήμο Κυδαθηναίων λίγο μετά τον 5^ον αιώνα π.χ.  ενώ για τα έργα του ξέρουμε πολλά, για τον άνθρωπο Αριστοφάνη λίγα.

Ξέρουμε ότι μπορούμε να συμπεράνουμε από τα έργα του, διότι δεν υπάρχει ιστορική καταγραφή. Είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της αρχαίας αθηναϊκής κωμωδίας .

Είναι ο μοναδικός  που σώζονται ακέραια  11 έργα και 924 αποσπάσματα. Θεωρείται ότι

είχε πολύ καλή μόρφωση. Βίωσε την ειρήνη αλλά και τον πόλεμο.

 Έζησε στην καλύτερη περίοδο, άνθισης πολιτισμού στην Αθήνα, γνωστή ως « χρυσούς αιών του Περικλέους». Έζησε όμως και  την πολυτάραχη περίοδο με τις  πολυαίμακτες μεταβολές που συντελέστηκαν, και ενστερνίστηκε δημιουργικά τις αγωνίες του κόσμου στη δραματουργία του.

Είχε γενική μόρφωση πέραν αυτής που έδινε η πολιτεία στους νέους. Είχε ευχέρεια γλώσσης και τον εκτιμούσαν οι αττικιστές, ήταν πιο κοντά στη γλώσσα τους .

Ασχολήθηκε με την καθημερινότητα της ζωής των αθηναίων . Γνώριζε καλά τις τραγωδίες του Αισχύλου και του Ευριπίδη. Παρ’όλο που τον Ευριπίδη τον σατίριζε τον θαύμαζε πολύ.

Ο Αριστοφάνης με την πολιτική και καλλιτεχνική ελευθεριότητα που τον διακατείχε εξέφραζε τις αντιρρήσεις τις εποχής του και της γενιάς του. Δεν δίστασε να σατιρίσει και πατροπαράδοτες αξίες που θεωρούσε ότι δεν είχαν μέτρο. Σίγουρα όταν κάτι του δίνουμε υπεραξία είναι επικίνδυνο να ξεπεραστεί το όριο και να  γελοιοποιηθεί. 

Υπέρμαχος της  πανελλήνιας ενότητας, σεβότανε τους θεσμούς της δημοκρατίας, εξέφραζε με θάρρος τις προσωπικές του ανησυχίες για την αθηναϊκή πολιτική, την οποίαν οι δημαγωγοί την έσερναν προς ένα τυχοδιωκτικό, εδαφικό και οικονομικό, επεκτατισμό, εκμαυλίζοντας τον Δήμο-Κράτος.

 Ήτανε κατά των νέων που απέφευγαν τον κάματο και που ήσαν μόνο θεωρίες και ιδέες. Αντίθετος στα ταπεινά πάθη του Αισχύλου που δίδασκε επί σκηνής και θεωρούσε τον Σωκράτη αιθεροβάμονα διανοούμενο, συμπαθούσε την αγροτική τάξη που ήταν κοινωνικά αδύναμη. Σεβότανε τη θρησκεία της Αττικής υπαίθρου για την απλοϊκή πίστη των γεωργών αλλά χλεύαζε δηκτικά της μαντικές δραστηριότητες και της παραφυάδες άλλων θρησκειών.

Το ότι ήταν άριστος γνώστης της γλώσσας και των διαφόρων διαλέκτων, τον βοηθάει στο να έχει άνεση στη πλοκή των έργων που δημιουργούσε. Με τα παραφθαρμένα ελληνικά των δούλων και τη γλώσσα του γυναικείου ήθους. Δεν δίστασε να βωμολοχεί και να αναφέρεται σε υπερμέγεθους  φαλλούς.

Πνευματώδης , ευφυολόγος, χιουμορίστας. Τολμούσε και καυτηρίαζε τους δημαγωγούς, τους σοφιστές και το Δήμο της Αθήνας. Σατίριζε των Αισχύλο ως συντηρητικό και τον Ευριπίδη. Τόλμησε και σατίρισε με τους Ιππείς τον Κλέωνα και έπαιξε ο ίδιος μη τολμώντας  να παίξει το ρόλο άλλος ηθοποιός. Καυτηρίασε δημαγωγία κρατικών λειτουργών, την παιδεία της εποχής του, το χάσμα των γενεών. Και μόνο ένα επίγραμμα που λέγεται ότι γράφτηκε από τον Πλάτωνα, «Οι χάριτες αναζητούσαν ναό που δεν κατέρρεε ποτέ, και βρήκαν την ψυχή του Αριστοφάνη», δείχνει το μέγεθος του Αριστοφάνη.

Στην  αρχαία κωμωδία (427-421) τα έργα έχουν θεματολόγιο την πολιτική επικαιρότητα. Στη περίοδο (420-415) το θεματολόγιο βασίζεται στην ουτοπία στα ονειρώδη στοιχεία που απογειώνουν την ποιητική φαντασία.

Στην τρίτη περίοδο  μέση κωμωδία το θεματολόγιο είναι η ιλαροτραγική καθημερινότητα των πολιτών και σχολιάζει με παρρησία φλέγοντα ζητήματα.

Η αθηναϊκή καθημερινότητα, οι στυγνές μεταμορφώσεις της, στην πολιτική και πνευματική ζωή, είναι πηγές έμπνευσης για τον Αριστοφάνη.

Είχε ιδέες ευγενικές, πρωτοποριακές που οι όποιες σκανδαλιστικές σάτιρες γινόταν ανεκτές.

Είπε αλήθειες στις σάτιρές του, που αγγίζουνε και το σήμερα. Η υποκρισία της δήθεν  προοδευτικότητας, ο ανούσιος καθωσπρεπισμός που προβάλλονταν σαν  καθεστηκυΐα τάξη, η ελαφρότητα του κοινωνικού φαίνεσθαι σε βάρος του είναι.

Καταγγέλλει την  πολεμοκαπηλία, τη σύγκρουση γενεών, ισότητα των δύο φύλων, κοινωνική κατάπτωση και ερωτικός ξεπεσμός (κάνε έρωτα όχι πόλεμο). Πολιτική διαφθορά, αντίδραση στο νεωτερικό, κοινωνικές διακρίσεις, πλουτοκρατία και όλα στον κατάλληλο τόπο και χρόνο. Στα παρακάτω έργα του σατιρίζει:

Αχαρνείς: Tις πολεμικές  επιλογές των αθηναίων,  τις πολιτικές επιλογές, και συνέβαλε  στην ιδέα σύναψης ειρήνης με τους σπαρτιάτες.

 Ιππείς : σατιρίζει τον Κλέωνα ως δημαγωγό και τις επιλογές των αθηναίων.

Νεφέλες:  Την παιδεία και τις μοντέρνες ιδέες του Σωκράτη που δίδασκε. Οι νεφέλες αποτέλεσαν πρότυπο σε Ευρωπαίους συγγραφείς.

Σφήκες:  Λοιδορεί το δικαστικό σύστημα και την δικομανία των οπαδών Κλέωνα

 Ειρήνη:  Τον Πελοποννησιακό πόλεμο τη διάρκειά του και τα καταστροφικά αποτελέσματα των αγροτών. Πάει επιτροπή στον Όλυμπο και ελευθερώνουν τη θεά Ειρήνη.

Όρνιθες: Από πολλούς θεωρείτε το πληρέστερο σε λυρική πνοή και τολμηρότερο έργο του. Πραγματεύεται όπως και στους Ιππείς τις πρακτικές των πολιτικών και στρατιωτικών, χωρίς αναφορές σε επίκαιρα γεγονότα αλλά ως αφορμές για μια ιδανική κοινωνία –πολιτεία περιγράφοντας την αποτυχία της τότε κοινωνίας.

Το πιο διάσημο έργο του η Λυσιστράτη η οποία δεν είναι αντιπολεμική όπως θεωρείτε αλλά για την χειραφέτηση της γυναίκας

Στις Εκκλησιάζουσες όπως και στον Πλούτο ασχολείται με την ιδιωτική ιδιοκτησία.

Με τις Θεσμοφοριάζουσες σατιρίζει τον Ευριπίδη και τα έργα του, παρ’ότι  επηρεάσθηκε πολύ από τα έργα του.

Αυτό που είπε ο Αριστοφάνης: « Προτού διοικήσεις να έχεις διοικηθεί ,να έχεις φυλάξει πρώτα και να έχεις παρακολουθήσει τους ανέμους.» Σήμερα δεν πρέπει να το θυμόμαστε; 

Ο Αριστοφάνης κατά την άποψη μου είναι σχολή σάτιρας και κωμωδίας.Επηρέασε και επηρεάζει ακόμη και σήμερα κάθε σατιρογράφο και κωμωδιογράφο.

Θέλω πρώτα να πω τι θεωρώ προσωπικά σάτιρα και στη συνέχεια να δω τον Αριστοφάνη του 21^ου αιώνα με τα μάτια της δικής μου σκέψης όπως προανέφερα.

Πολιτικοκοινωνική σάτιρα θεωρώ την  κριτική θεσμών και ανθρώπων για το καλό του πολίτη, της κοινωνίας και του κράτους.

Ανεξάρτητα της ιδεολογίας του σατιρογράφου, το έργο του πρέπει να διακρίνεται από την σκληρή, αδυσώπητη κριτική, που ασκεί στην εκάστοτε εξουσία.

Και μόνο η υποψία συμβιβασμού του σατιρογράφου με τους κρατούντες ευνουχίζει τη σάτιρα, ως είδος θεατρικής τέχνης και την μετατρέπει σε απλή προπαγάνδα.

Δεν θεωρώ σάτιρα αυτό που γίνεται με το να παρουσιάζουν ως ομοιώματα γυναικεία (κούκλες) τους πολιτικούς ή τα δημόσια πρόσωπα για δημιουργία γέλιου.

Το ίδιο για γυναίκες-πολιτικούς, όταν παρουσιάζονται με ανδρικά ομοιώματα, με βρίσκουν κάθετα αντίθετο.  

Γενικά ο σατιρoγράφος πρέπει να έχει ελεύθερη σκέψη, πολιτική ωριμότητα,  καλλιτεχνική ελευθερία, τόλμη. Να διακατέχεται από αίσθημα δικαίου υψηλοτάτου βαθμού και να μη επηρεάζετε από κοινωνικές και πολιτικές φιλίες. 

Ως σεναριογράφος πρέπει να στιγματίζεις τα κακώς κείμενα δίχως υστεροβουλία. Ανεπηρέαστος από τυχόν πολιτικά πάθη, από  κοινωνικές, φιλικές σχέσεις.
Δεν αρμόζει ο σατιρογράφος να γράφει για εκδικητικούς λόγους η από σκοπιμότητες. Επίσης δεν μπορεί να λες ότι γράφεις σάτιρα κοινωνικοπολιτική να αφήνεις ασχολίαστα γεγονότα για οποιοδήποτε λόγο

Είναι εγκληματικό ο σεναριογράφος σάτιρας να χαϊδεύει εξουσίες για προσωπικό όφελος.

Προσωπικά πιστεύω το να χαϊδεύεις η να συμβιβάζεται ο σατιρογράφος με την εξουσία ή να εννοεί κομματικούς σχηματισμούς, αργυρώνητη εργασία επιτελεί και όχι θεατρική τέχνη.

Το θέατρο είναι ο καθρέπτης της κοινωνίας της κάθε ιστορικής περιόδου.Σήμερα τα ίδια προβλήματα δεν αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες;  Οι κοινωνικοί παροξυσμοί αρρωστημένες καταστάσεις, σε συνδυασμό με δημαγωγίες, λαϊκισμούς, φιλοδοξίες, ασυνέπειες, αναξιοκρατίες, δεν δημιουργούν άδικες ,επικίνδυνες και αποπνικτικές κοινωνίες;

Γιατί;

Ο λόγος του Αριστοφάνη δεν είναι σημερινός; Αφού για όλα αυτά μίλησε πριν 24^ους  αιώνες ο Αριστοφάνης γιατί και σήμερα απασχολούν την κοινωνία ίδιες παθογένειες;

Γιατί;  

Ο Αριστοφάνης είπε  όχι  στο «  Κοινωνικά  φαίνεσθαι, αλλά στο Κοινωνικά είναι»

Σήμερα δεν κρύβονται  αλήθειες πίσω από μια προοδευτική υποκρισία ;

Από  ανοίκειους καθωσπρεπισμούς τάσεων  και θεσμών που προβάλλονται  σαν καθεστηκυία τάξη.

Από αισχρές  δημαγωγίες, όλα αυτά  δεν είναι αναπότρεπτη ελαφρότητα του φαίνεσθαι  από του είναι.

Ζούμε  την κορύφωση, του «Το χρήμα πάνω από τον άνθρωπο» ,όμως για πόσο ακόμη θα είναι;  Αυτό είναι ένα ερώτημα. Πόσο θα αντέξουμε για να καταλήξουμε στο σωστό

 «Ο άνθρωπος πάνω από το χρήμα»

Και εδώ καλούνται οι διανοούμενοι , οι καλλιτέχνες, όλοι οι σώφρονες πολίτες κάθε αρχής και εξουσίας, να προβληματιστούν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

ΤΟ  ΞΑΝΑΛΕΩ και θα το λέω συνέχεια, οι σεναριογράφοι οφείλουν να γράψουν για το βρώμικο χρήμα, και οι σκηνοθέτες να στήσουν παραστάσεις,  που να απομυθοποιήσουν το χρήμα. Επιμένω η ευτυχία του ανθρώπου δεν βρίσκεται μόνο στο χρήμα.

Με την ιδιότητα και του επιχειρηματία γνώρισα δισεκατομμυριούχους δυστυχισμένους. Δεν ξέρω πόσο πιστευτό γίνεται αυτό, αλλά είναι αλήθεια.

Στην αρχαία Ελλάδα των έμπορο τον περιφρονούσαν, θαυμάζανε τους διανοούμενους και εκεί πρέπει να γυρίσουμε.

Δεν συμβιβάζομαι  με το γεγονός του να γνωρίζουμε όλοι, αυτούς που έχουν χρήμα, και να αγνοούμε παντελώς, τους διανοούμενους, τους εφευρέτες, αυτούς που η ζωή τους περνά στα ερευνητικά εργαστήρια.        

Ο Αριστοφάνης  σήμερα θα έλεγε: « Οι άνθρωποι, είναι αντιμέτωποι με τον ίδιο τους  τον εαυτό. Δεν θέλουν να ακούνε αλήθειες  γιατί τους φοβίζει η πραγματικότητα.  Και αυτό γιατί ο καθένας έπλασε ένα κόσμο που τον βόλευε και βόλευε τον εγωισμό του και δεν θέλει να του χαλάσει κανείς αυτή του την ισορροπία.»

Οι άνθρωποι φύγανε από τις σπηλιές οργανώσανε  κοινωνίες γιατί η ζωή στα δάση και την ερημιά ήτανε απάνθρωπη και τώρα κάνανε σπηλιές τους εαυτούς τους κλειστήκανε μέσα και ζούνε ο καθένας στη δική του ερημιά.

Η Δημοκρατία , για να αποδώσει ως πολίτευμα πρέπει να στηρίζεται στην αγάπη των πολιτών. Οι πολίτες να έχουν αγάπη και σεβασμό στον συνάνθρωπο και στους νόμους.

Το θέατρο διδάσκει και αγάπη και πολιτισμό.

Δεν μιλάω σαν οικονομολόγος γιατί δεν είμαι οικονομολόγος, αλλά ως σεναριογράφος, ως άνθρωπος του θεάτρου και ως άνθρωπος με εμπειρία της αγοράς.

Η κρίση δεν είναι οικονομική .Ποτέ και κανένα κράτος στον κόσμο δεν είχε τόσα έσοδα, θα μου πείτε ούτε τόσα έξοδα. Εντάξει η ισορροπία αυτή, εύκολα ή δύσκολα μπορεί να βρεθεί.

 Δύσκολο είναι να βρεθεί  η θεραπεία στις ατέλειες της ανθρώπινης φύσης. Σε πολλούς λείπει το ήθος, η αξιοπρέπεια. Και πώς να βρεις τρόπο να θεραπεύσεις  τους ανθρώπους από την λαιμαργία, την ασυδοσία; Πώς να βρεις τρόπο να απαλλάξεις τους ανθρώπους από τα συμπλέγματα είτε ανωτερότητας είτε κατωτερότητας. 

Διερωτηθήκαμε, αν με μόνο σκοπό το κέρδος βιάστηκε η ανθρώπινη φύση; Αν βιάστηκε η ίδια η φύση, που δίνει ποιότητα στη ζωή μας και είναι βασικός παράγον της ύπαρξη  επίγειας ζωής;

Ο Αριστοφάνης θα έγραφε σήμερα , για τα υπαρξιακά προβλήματα των ανθρώπων, για δόξα, για προβολή, για κοινωνική καταξίωση, για όλα γενικά τα πάθη, που  ξεσπούνε και βρίσκουν διέξοδο στη απόκτηση χρήματος. Μάλιστα με οποιονδήποτε τρόπο χωρίς αναστολές και σεβασμό στον συνάνθρωπο. Δεν μιλάμε για απόκτηση χρημάτων με εργασία και  με έντιμο τρόπο από υγιείς επιχειρηματίες και ωφέλιμες επιχειρήσεις,  οι οποίες δεν δημιουργούν προβλήματα κοινωνικά αλλά  αντιθέτως ωφελούν και δίνουν εργασία σε συνανθρώπους.

Ο Αριστοφάνης, αν ξαφνικά ζωντάνευε θα ρωτούσε: Από πού κερδίζουν λεφτά οι σημερινοί βαθύπλουτοι; Τι θα απαντούσαμε; Από ανήθικους πολέμους, εμπορία ναρκωτικών ουσιών, σωματεμπορία, από τοκογλυφίες, από δόλιες χρεοκοπίες κρατών, από εύνοιες νόμων του κράτους στις πολυεθνικές. Γιατί; 

Ο Αριστοφάνης είμαι βέβαιος πως θα ρωτούσε: Ποιό από αυτά είναι ηθικό και ανθρώπινο; Είμαι πεισμένος από τα έργα που μας άφησε, σήμερα θα ξανάγραφε μια καινούρια κωμωδία και θα είχε τίτλο:  «Αυτοί είναι οι καταστροφείς και οι επιβήτορες των κρατών» .

Θα έγραφε επίσης κωμωδία με τίτλο: «Ποιοι εξουσιάζουν σήμερα;  Ποιοί διοικούν τα κράτη σήμερα; »

Ο Αριστοφάνης δεν θα τους άφηνε σε ησυχία θα τους χλεύαζε. Θα ρωτούσε προς τι τόσος πλούτος κ. Μπίλ  Γκέιτς και οι υπόλοιποι τις κλίκας;

Ρωτώ  σαν άνθρωπος σκεπτόμενος: Μήπως ο πολύς  πλούτος, οι πολλές ανέσεις, η τόση χλιδή, δεν είναι αρεστή, ούτε θέλημα της ίδιας της ανθρώπινης φύσης ;

Γιατί οι άνθρωποι πρώτα που ήταν πιο φτωχοί και με μεγάλες δυσκολίες στην καθημερινότητά τους, είχαν περισσότερο κέφι, ήταν πιο χαρούμενοι;

Μήπως η μεγάλη τεχνολογική εξέλιξη σε ορισμένους τομείς,  δημιούργησε άγχος στον άνθρωπο γιατί τον οδήγησε σε δρόμους έξω από τη φύση του; πιστεύω ακράδαντα ότι, μια κοινωνία σε βαθιά κρίση, αξιών , ηθών, χωρίς συγκεκριμένο στόχο, χωρίς να διακρίνουν. ΟΙ πολίτες αυτή την στιγμή, την αδιαφιλονίκητη αξία που θα τους εμπνεύσει για δημιουργία, οι άνθρωποι της τέχνης δεν πρέπει να είναι απλώς θεατές και παρατηρητές μιας κατάστασης που μέρα με την μέρα γίνεται και πιο χειρότερη.

Κοντεύουν οι κοινωνίες να γίνουν φαντάσματα των περασμένων χρόνων σε πολλούς τομείς.

Ο Άνθρωπος  είναι ον ατελές. Το τελειότερο μεν δημιούργημα της φύσης (Θεού) αλλά όχι το αλάνθαστο. Οι ποιητές της  αρχαίας τραγωδίας, του δράματος, της επιθεώρησης, προσπαθούσαν στο να βοηθήσουν τον άνθρωπο να γίνει πιο ποιοτικός και να τον οδηγήσουν στο ιδεατό. Για μια καλύτερη κοινωνία, για σεβασμό των θείων και φυσικών νόμων, τη μη κατάχρηση εξουσίας  και τη μη διασπάθιση του δημοσίου χρήματος.

Ο σωστός σατιρογράφος στο θέατρο, με τον λόγο, μπορεί να συμβάλει στο να διαμορφώσει μια πιο ορθολογική κοινωνία. Μπορεί να εκφράσει παραστατικά τα ενδιαφέροντα και τις ανησυχίες του σύγχρονου ανθρώπου, συμβάλλοντας δημιουργικά στην κατανόηση και στην επικοινωνία των ανθρώπων, των λαών, και των πολιτισμών.

Ο Πολιτισμός εάν δεν είναι γέννημα της πολιτείας, δεν μπορείς να ελπίζεις σε χρηστή κοινωνία. Η χρηστή κοινωνία τη δημιουργεί ο πολιτισμένος λαός- οι πολίτες-.

Το θέατρο  ξαναλέω διδάσκει πολιτισμό

Δεν νομίζω σε λίγα χρόνια να υπάρχουν πλέον μονοεθνικές κοινωνίες, μονοπολιτισμικές κοινωνίες. Το θέατρο έχει την δυνατότητα να συνθέσει πολιτισμούς και να δημιουργήσει την νέα μορφή πολυεθνικών και πολυπολιτισμικών κοινωνιών. Έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει διάλογο μεταξύ λαών. Ένας Αριστοφάνης  θα ρωτούσε σήμερα: Μήπως είναι ώρα να αλλάξουμε τρόπο σκέψεις και αντιμετώπισης της ζωής;

Μήπως δώσαμε περισσότερη αξία στο χρήμα απ’ ότι έπρεπε; Μήπως πρέπει να προσδιορίσουμε από την αρχή τι νοείτε ευημερία, ευτυχία, χαρά, τι τέλος πάντων χρειάζεται  να περάσουμε μια ζωή; μια ζωή που η μόνη αλήθεια που είναι  δεν αλλάζει, ότι η διάρκεια για τον καθένα μας  επί γης, είναι άγνωστη.

Θεωρώ ότι το θέατρο μπορεί να συμβάλει τα μέγιστα, στην δημιουργία της νέας παγκοσμοποιημένης κοινωνίας,. Έγραψα  θεατρικό και το παρουσίασα και το διασκέδασαν οι θεατές θεωρώντας  ότι αυτό πλέον είναι το μέλλον.

Το θέατρο σέβεται την ιστορία και τους πολιτισμούς των ανθρώπων ανά τους αιώνες, δείχνει δρόμους στην ζωή. Ο θεατής με αυτά που βλέπει στη σκηνή προβληματίζεται και σκέπτεται. Αυτή είναι η επιτυχία του θεάτρου, το να δημιουργεί αφορμές για σκέψεις στον θεατή.  Όταν κατορθώσεις να κάνεις τον  θεατή να σκέπτεται τον προάγεις σε ανώτερο επίπεδο της ύπαρξης του, και από την άλλη προάγεις τον πολιτισμό.

Τι χρειάζονται οι κοινωνίες σήμερα; σκεπτόμενους ανθρώπους, αυτόφωτους, όχι δημιουργήματα των ΜΜΕ. Μας λείπει η σκέψη ο άνθρωπος σήμερα δεν συλλογιέται.

Ο Αριστοφάνης θα έλεγε: « Εμείς με τις τέχνες, τα γράμματα, τον πολιτισμό  κάναμε  παγκόσμια πνευματική δύναμη την Ελλάδα. Ξαναγυρίστε στον πολιτισμό μας, έχετε τα εφόδια και τις προϋποθέσεις με τα αξεπέραστα και ανεκτίμητα κληροδοτήματα μας. »  

Κλείνω με το ερώτημα: Γιατί τον άνθρωπο, την κοινωνία, τα κράτη βασανίζουν τα ίδια προβλήματα που βασάνιζαν και πριν από 2500 χιλιάδες χρόνια ( τα καταγεγραμμένα ); .

γιατί αφού επισημάνθηκαν τα προβλήματα τόσες χιλιάδες χρόνια δεν επιλύονται;

Στο πόνημα μου αυτό είδα τον Αριστοφάνη ως σατιρογράφο στην σημερινή Ελλάδα, του 21^ου αιώνα. Δεν προσπάθησα να γράψω βιογραφία του Αριστοφάνη, διότι δεν είμαι ιστορικός θεάτρου, απλώς ανέφερα ορισμένα στοιχεία από το πλούσιο και ανεκτίμητο βιογραφικό του.